ALGEMENE INFORMATIE

Senegal was eens de befaamde eindstop van de rallyrace Parijs-Dakar. Het is een land dat sterk is uitgebuit door de koloniale overheersers en daar nog altijd de gevolgen van draagt. Tevens is het ook een land rijk aan natuurlijke grondstoffen en West-Afrikaanse tradities. De vooruitgang op het gebied van rechten voor vrouwen en de queer gemeenschap verloopt echter moeizaam.

Om je goed voor te bereiden op je verblijf in het land is het aan te raden om de cultuur en de samenleving beter te leren kennen. Via het menu aan de linkerkant kan je over verschillende thema’s essentiële informatie opzoeken. Met behulp van verwijzingen naar boeiende en interessante webpagina’s, maar ook via artikels die je in onze Library vindt, willen we je verder op weg helpen.

» Officiële naam: Republiek Senegal
» Hoofdstad: Dakar
» Bevolking: 15.736.368 (2020)
» Oppervlakte: 196.712 km²
» Munteenheid: West-Afrikaanse CFA-frank (BCEAO)
» Taal: Frans als officiële taal, vele etnische talen in alledaagse omvang. Voornaam hierin zijn Wolof (in Dakar), Pulaar, Serer, Cangin en Jola. In totaal worden er 39 talen gesproken in Senegal. Een aantal daarvan hebben ook een erkende, nationale status.
» Alfabetiseringsgraad: 52 % (2017)
» Reisdocumenten: paspoort minstens 6 maanden geldig op de dag van aankomst
» Vaccinaties: Gele koorts (aanbevolen, soms verplicht), (aanbevolen) Hepatitis A, Tetanus-difterie-kinkhoest, Polio, Mazelen-bof-rubella
» Keuken: veel vis en zeevruchten, veel vleessoorten behalve varken (wegens de grote moslimbevolking), pindanoten (belangrijkste gewas van Senegal), en couscous.
» Fooien: wordt in het algemeen niet gedaan; als je een fooi wilt geven is de vuistregel 10-15%
» Stopcontacten: Types C, D, E en K (voor sommige heb je reisstekker nodig)

Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met algemene informatie over Mozambique.

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd volgens de volgende thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

De economie van Senegal kent zware gevolgen van de Portugese en Franse koloniale overheersing. Senegal behoort tot de 39 landen die gecategoriseerd worden ‘heavily indebted poor countries (of HIPC)’, een programma van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds. De laatste cijfers uit 2011 tonen dat 38,5% van de Senegalese bevolking onder armoedegrens leeft, weliswaar een daling van 30% sinds 1991. De belangrijkste motoren van de Senegalese economie zijn de mijnindustrie, toerisme, landbouw en visvangst.

Het land bezit een aantal grondstoffen zoals goud, ijzer, zircon en fosfaten. De rijkdom van deze grondstoffen blijft echter uit de handen van de Senegalese bevolking. Het merendeel hiervan is tewerkgesteld in de landbouw. Senegal maakt deel uit van de Sahel wat de landbouw vermoeilijkt door lange periodes van droogte. Grote delen van de landbouw voorzien ook enkel de basisbehoeftes van de boeren en kunnen vaak niet verkocht worden. Senegal is genoodzaakt grote hoeveelheden rijst te importeren om honger bij de bevolking tegen te gaan.
De cash crops of goederen die gekweekt worden om wel verkocht te worden zijn vnl. pindanoten, suikerriet, katoen, arabische gom, en verschillende groentesoorten zoals tomaten en groene bonen.
Ook visvangst is een belangrijke economische sector, hoewel dit nog altijd met basisinstrumenten wordt gedaan en weinig geïndustrialiseerd is. De visserijzone van 22 km zee-inwaarts vanaf de Senegalese kust is eigendom van het land maar internationale vissersboten vissen toch vaak in dit gebied en maken zo inbreuk op de autonomie van de Senegalese visserijzone.

India is Senegal’s belangrijkste exportpartner, goed voor 25% afname van Senegalese goederen. Verder steunt het land in grote mate ook op buitenlandse investeringen.

LINKS

Bodem rond kleine goudmijnen in Senegal zit vol kwik (MO*, 2018)

Senegal draagt zware gevolgen van internationale visvangstbonanza (MO*, 2017)

GENDER EN SEKSUALITEIT

Zeker op het platteland vervullen vrouwen nog de genderstereotype rollen binnen het huishouden (koken, kinderen opvoeden, poetsen …) en helpen in de landbouw. Door economische en sociale veranderingen in de afgelopen decennia hebben vrouwen ook een belangrijkere rol ingenomen in het dorp bij wijze van leidinggevenden zijn voor publieke gezondheid en geboorteaangelegenheden. Ook in steden hebben vrouwen de arbeidsmarkt kunnen betreden

Hun rechten blijven echter nog weinig gehandhaafd. De ongeletterdheid blijft onevenredig groot in vergelijking met mannen en ze blijven slechts 10% uitmaken van de werkende bevolking. Hoewel genitale verminking bij wet verboden is, blijft het in de praktijk nog wel veel toegepast worden. Zo’n 28% van de vrouwen is genitaal verminkt, met sterke regionale verschillen in de hoeveelheid van de bevolking (bv meer in het zuiden dan in het westen).

LGBTQ-rechten zijn nagenoeg onbestaand in Senegal. Het huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht is bij wet verboden, en ook beschuldigingen van homoseksualiteit vinden hun weg naar de rechtbank en naar veroordelingen. Meer dan 90% van de bevolking gelooft dat homoseksualiteit niet aanvaard moet worden.
Bijgevolg zijn ook andere personen binnen de queer community slachtoffer van uitsluiting en discriminatie.

ONDERWIJS

Het Senegalese onderwijs dat door de overheid georganiseerd wordt is seculier tegenover de populaire Qur’anscholen. Dat maakt dat het staatsonderwijs opvoeding voorziet voor alle kinderen t.e.m. 16 jaar, zoals in de Grondwet is opgenomen in 2001. Het schoolsysteem is ook gebaseerd op de Franse koloniale overlevering wat het sterk gecentraliseerd maakt. Tevens bestaat het uit basisschool, secundaire school, en hoger onderwijs.
Minder dan de helft van de kinderen houdt het schoolgaan vol na hun 5e levensjaar. Velen worden dan deel van de werkende bevolking, hoewel dit pas legaal is vanaf 15 jaar. De overheid geeft ook aan dat de infrastructuur en de middelen ontbreken om onderwijs aan iedereen aan te bieden. Door de lage bevolkingsdichtheid grijpen school ook naar het systeem om verschillende leerjaren tegelijk te onderwijzen, gaande van 2 tot wel 6 leerjaren tegelijkertijd.

De Qur’anscholen in Senegal zijn een wijdverspreid maar weinig gedocumenteerd fenomeen. Ook hier zijn er drie graden van basis, secundaire en hoger onderwijs. Het merendeel van deze scholen kent een balans tussen het seculiere lesgeven en religieus onderwijs. Er is ook een minderheden waarin de school optreedt als voogd voor de kinderen en hen tevens ook tot bedelaars maakt om eigen onderhoud te voorzien.

LINK

Thousands of children are abused in Senegal’s religious schools (The Economist, 2019)

GEZONDHEID

Zoals in veel over-geëxploiteerde landen die gebrek hebben aan infrastructuur en middelen treft een slechte gezondheidszorg voornamelijk vrouwen en kinderen. Dit is ook in Senegal zichtbaar in hoge cijfers van moeder- en kindersterfte. Ook genitale verminking gebeurt nog op vele plaatsen (zie boven). De toegang tot abortus is zeer moeilijk en enkel mogelijk indien het leven van de moeder in gevaar komt.

De gezondheid van kinderen is ook vol risico’s op jonge leeftijd. In 2019 was net geen 15% van de kinderen onder 5 ondervoed, en slechts iets meer dan 40% van kinderen tussen 12 en 23 maanden hadden vereiste vaccinaties voor die leeftijd ontvangen. Het is voornamelijk ondervoeding en malnutritie die grote gevolgen kunnen hebben op de gezondheid van kinderen.

Andere voorname teisterende ziektes en aandoeningen in Senegal zijn malaria, AIDS, syfilis, tuberculose en cholera.
Er is al jarenlange nood geweest aan nieuwe infrastructuur en middelen. Hoewel er vooruitgang is geboekt, is er nog altijd een groot tekort aan dokters, zowel algemeen als specialisten, en aan ziekenhuizen.

POLITIEK

Senegal is een republiek met één kamer, de Assemblée nationale, waarover iedere 5 jaar verkiezingen worden gehouden. Er zijn maar liefst 80 politieke partijen die strijden om het parlement. De laatste parlementsverkiezingen van 2017 leverde echter een gigantische overwinning op voor de liberale partij van president Macky Sall, die meer dan driekwart van de zetels wist binnen te halen.

Senegal is een voormalige kolonie: eerst onder de Portugezen, later (en meer beïnvloedender) door de Fransen. Vanaf het einde van de 19e eeuw was Senegal deel van Frans-West-Afrika, een federatie van voormalige Franse kolonies. In 1958 werd deze federatie ontbonden omdat de verschillende gebieden nu over autonomie wilden beschikken. In 1960 verklaarde Senegal zich onafhankelijk In de jaren ‘70 werd Senegal nog regelmatig binnengevallen door Portugese paramilitaire organisaties uit het toenmalige Portugese Guinea (ten zuiden van Senegal).
Tussen 1982 en 1989 trachtten Senegal en Gambia (wat volledig ingesloten wordt door Senegal) een eenheid te creëren tussen de twee landen maar dat mislukte door de weinig interesse in politieke kringen om als een eenheid te werken.
Belangrijke politieke leiders in Senegal waren Abdou Diouf (4 keer president, veel diplomatieke relaties, meer deelname in politiek), Abdoulaye Wade (2 keer president) en huidig president Macky Sall.

CULTUUR

Keuken

Veel vis en zeevruchten, veel vleessoorten behalve varken (wegens de grote moslimbevolking), pindanoten (belangrijkste gewas van Senegal), en couscous.

Vertelkunst

Senegal is nog steeds een hotspot voor de orale vertelkunst die reeds lange tijd de geschiedenis en mythes van West-Afrika in stand houden. Deze vertellers worden griots of djeli’s genoemd. Meesterschap is erg moeilijk en de informatie, verhalen en tradities worden van generatie op generatie doorgeven. De West-Afrikaanse vertellers zijn een van de laatst overgebleven orale overleveraars van tradities in de wereld.

Sport

Worstelen is de nationale sport van Senegal, en ook voetbal is heel populair. Senegal’s nationale ploeg scoort ook goed in internationale competities Africa Cup of Nations en de FIFA Wereldbeker. Ook basketbal wordt op grote schaal gespeeld.

Voor zo’n 30 jaar was Senegal ook de eindbestemming voor de rally-race Parijs-Dakar maar dit werd stopgezet in 2007 door veiligheidsoverwegingen in Mauritanië.

GEOGRAFIE

De noordelijke grens van Senegal wordt gevormd door de Senegalrivier. Twee andere belangrijke rivieren zijn de Gambiarivier (in centraal Senegal) en de Casamancerivier (in het zuiden).
Dakar ligt op het schiereiland van Cape Verde, tevens het meest westelijke punt van continentaal Afrika.
Het merendeel van het land bestaat uit savannes, bossen, en mangroves. Het klimaat kent een droog en een nat seizoen en is dus tropisch. Voornamelijk het noorden kent ook eerder een heet en woestijnklimaat (als deel van de Sahel).
Senegal kan grote gevolgen van de klimaatcrisis komen te lijden, hoewel het zelf geen grote vervuiler is. De landbouw, een van Senegal’s belangrijkste economische sectors, wordt getroffen door periodes van grote droogte. Droogte leidt zo ook tot verwoestijning. Ook de kust ondervindt erosie door het stijgende zeeniveau.

LEES- EN KIJKTIPS

Dit deeltje is voorlopig nog leeg maar daar kan snel verandering in komen. Kijk binnenkort nog eens opnieuw of geef zelf een suggestie!

VEILIGHEID

Het meest uitgebreide overzicht van veiligheidsinstructies vind je op de website van de FOD Buitenlandse Zaken.

ALGEMENE INFORMATIE

Nepal is het geboorteland van Gautama Boeddha, een belangrijke speler op de historische Zijderoute, en het land dat de laatste Hindu–koning kende. Het is tevens een gigantisch mooi land wat enorm veel toerisme aantrekt. Op politiek gebied was het oorspronkelijk een bufferstaat tussen het koloniale India van de Britten en het keizerrijk van China.

Om je goed voor te bereiden op je verblijf in het land is het aan te raden om de cultuur en de samenleving beter te leren kennen. Via het menu aan de linkerkant kan je over verschillende thema’s essentiële informatie opzoeken. Met behulp van verwijzingen naar boeiende en interessante webpagina’s, maar ook via artikels die je in onze Library vindt, willen we je verder op weg helpen.

» Officiële naam: Federale Democratische Republiek Nepal
» Hoofdstad: Kathmandu
» Bevolking: 28,095,714 (2018)
» Oppervlakte: 1.020.000 km²
» Munteenheid: Nepalese roepie NPR
» Taal: Nepali (en 123 andere talen die als moedertaal gesproken worden)
» Alfabetiseringsgraad: 68 % (2018)
» Reisdocumenten: Paspoort, minstens zes maanden geldig vanaf afreisdatum; Toeristenvisa voor Belgen/Europeanen worden bij aankomst afgeleverd.
» Vaccinaties: (aanbevolen) Hepatitis A, Tetanus-difterie-kinkhoest, Polio, Mazelen-bof-rubella
» Fooien: normaal niet nodig, maar vuistregel is 10-15 %
» Stopcontacten: Types C, D, M (reisstekker nodig)

Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met algemene informatie over Egypte.

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd volgens de volgende thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

Nepal is een van de snelst groeiende economieën ter wereld. Voornamelijk dienstverlening en grondstofontginning is van belang voor Nepal’s BBP. Hoewel maar 28% van het territorium geschikt is voor landbouw verdient zo’n 75% van de werkende bevolking hier hun loon. De landbouw is evenwel sterk onderhevig aan moessonregens. Voorname landbouwproducten zijn jute, suikerriet, tabak en verschillende graansoorten.

Armoede is verminderd in de 21e eeuw, hoewel net geen 10% nog steeds onder de armoedegrens leeft. Erger nog, 32% van de bevolking leeft op de rand van armoede. Net geen percent van de bevolking (meer dan 200.000 mensen) bevindt zich in zware schulden en worden door deze schulden als tot slaaf gemaakt beschouwd. De gevolgen hiervan zijn dat ze moeten deelnemen in dwangarbeid.

Voornamelijk toerisme een belangrijke economische groeifactor. Zowel natuursites alsook UNESCO-werelderfgoed trekken buitenlandse bezoekers naar Nepal. Toch kampt het land nog met een gebrekkig infrastructuur om deze toestroom het hoofd te bieden.

LINKS

Inside the Nepalese Human Trafficking Industry (Vice, 2020)

Nepal kampt met stijgende temperaturen en steeds minder sneeuw (MO*, 2021)

Toenemend toerisme in Nepal: een zegen of een vloek? (MO*, 2019)

Dit Himalayagebied wordt steeds droger, maar ‘weggaan geeft mij geen voldoening’ (MO*, 2022)

GENDER EN SEKSUALITEIT

Mensenrechten hebben grote sprongen gemaakt in Nepal over de jaren heen en het land waakt als een van de meest progressieve landen in de regio over de rechten van queer personen. Homoseksualiteit is legaal sinds 2007 en er zijn ook andere wetten die personen moeten beschermen van discriminatie en vervolging. Deze rechten zijn ook als mensenrechten opgenomen in de Nepalese grondwet. Enkel op het gebied van transpersonen is er nog veel werk: daarin loopt buurland India Nepal nog altijd voor.

Hoewel relaties tussen personen van hetzelfde geslacht niet verboden is, worden deze relaties ook niet erkend. Het verbod, opgezet tijdens de monarchie, is in 2007 opgeheven maar er zijn geen nieuwe wetten die de relaties erkennen. Er zijn sinds 2010 pogingen en wetsvoorstellen geweest om dit wel te doen maar zonder resultaat.

Officiële documenten en paspoorten bevatten een derde genderoptie (‘andere’) om niet-cisgender personen zich zo te laten identificeren. Bijgevolg kan dit ook worden doorgetrokken binnen andere instituten in het land, zoals universiteiten en bankdocumenten.

Dit ‘derde gender’ is reeds lang eigen aan de bevolking van de regio van Nepal, Pakistan, Bangladesh en India (zie ook de landenfiche van India). Het is in het Westen dat dit derde gender valt onder de noemer van transgenders. Toch kan een verandering van genderidentiteit (op papier) slechts in één richting gebeuren: van mannelijk/vrouwelijk naar derde gender (ook wel ‘O’ in Nepal). Men kan dus niet van vrouw naar man gaan of vice versa.
Ook non-binariteit is afwezig uit het Nepalese erkenningssysteem, evenals interseksualiteit.

Zoals elders lopen de wetten die de rechten van de queer gemeenschap beschermen voorop op de maatschappelijke visie op de gemeenschap. Er heerst dus nog steeds een sterk sociaal stigma tegenover queer zijn. Toch zijn er vele activisten (zoals Blue Diamond Society) én houdt Kathmandu jaarlijks een pride festival.

ONDERWIJS

Het is pas sinds de instelling van de democratie in 1951 dat onderwijs ook meer voor de algemene bevolking toegankelijk is. Daarvoor werd er voornamelijk privéonderwijs gegeven binnen de elitekringen. Zoals elders is er eerst een lager onderwijs (8 leerjaren) en een secundair onderwijs (4 leerjaren). Daarna is er de mogelijkheid tot hoger onderwijs (universiteit of hogeschool).

Analfbetisme blijft relatief hoog in Nepal, voornamelijk in de landelijke gebieden. Ook het verschil in analfabetisme tussen jongens en meisjes is zeer groot (70% tegenover 50%). Toch was het analfabetisme ooit veel erger: bij de revolutie van 1951 kon slechts 5% van de bevolking lezen en schrijven. Moderne cijfers plaatsen de geletterdheid van de bevolking rond 68%.

Hoewel het onderwijs gratis zou moeten zijn, blijkt dat meestal niet het geval. Tevens kampt het land met een gebrek aan infrastructuur en een tekort aan leerkrachten. Vele inwoners van Nepal verlaten het land niet alleen om elders werk te zoeken maar ook in zoektocht naar beter onderwijs.

LINK

Digitale onderwijskloof slaat hard toe in Nepal (MO*, 2020)

GEZONDHEID

De levensverwachting van Nepalezen is sterk omhoog gegaan sinds de jaren ‘50. Toen was de gemiddelde leeftijd slechts 35 jaar oud. Zelfs in de jaren ‘90 ging het niet hoger dan 54. De moderne levensverwachting plaatst het gemiddelde op 71. Nepal kampt desalniettemin met grote gezondheidsproblemen bij de bevolking, zowel door slechte levenshouding alsook door de onkunde om mensen met behandelbare ziektes te genezen. Deze onkunde wordt veroorzaakt door slechte sanitaire voorzieningen, ondervoeding en moeilijke toegang tot de gezondheidszorg. Deze laatste wordt zowel voorzien door de regering als door de private sector.

De grootste vooruitgang heeft Nepal geboekt op het gebied van de gezondheid van moeders en hun kinderen. Moedersterfte is sterk gedaald in de afgelopen 30 jaar, hoewel het cijfer nog steeds relatief hoog ligt. Ook het sterftecijfer voor pasgeborene is bijna gehalveerd in het afgelopen decennium.
Ondervoeding van kinderen blijft evenwel een groot probleem: iets meer dan 40% van kinderen onder 5 lijden hieronder.

De regering werkt samen met lokale en internationale ngo’s om de gezondheidszorg te doen groeien en toegankelijker te maken.

POLITIEK

Vanaf het midden van de 19e eeuw tot 1951 werd Nepal geregeerd door de totalitaire Ranadynastie. In 1951 volgde dan de succesvolle revolutie die van Nepal een democratie wilde maken. Toch bleef de koning, die geen deel uitmaakte van de Ranadynastie, een obstakel vormen voor het implementeren van de democratie. Hierdoor werd Nepal een ‘partijloze’ democratie (het Panchayatsysteem): politieke partijen waren verboden. Het volk verkoos direct hun verantwoordelijken voor het parlement, zonder partijen. Tijdens deze staatsvorm werden er vele hervormingen en moderniseringen doorgevoerd maar persoonlijke vrijheid werd beperkt en censuur werd sterk gehandhaafd. In 1990 werd de grondwet hervormt om opnieuw meerdere partijen te laten deelnemen in de democratie.

In 1996 wilde de Maoïstische Partij komaf maken met de Nepalese monarchie, wat leidde tot een burgeroorlog. Pas in 2006 volgde er opnieuw een vredevolle revolutie die van Nepal een seculiere republiek maakte. In 2015 werd ook de nieuwe grondwet ingevoerd.

CULTUUR

Hoewel Nepal het kastensysteem van Zuid-Azië volgde, wordt het in de praktijk sinds minder nageleefd. De laagste kaste, die van de ‘onaanraakbaren’, werd officieel verboden in 1961. Sindsdien zijn er ook wetten die dit verbod afdwingen.
De maatschappij is erg patriarchaal gestructureerd: voorouders zijn van belang voor sociale status. Vele huwelijken worden ook nog altijd door geregeld door huwelijksdwang.

Nepal’s oudere literatuur is sterk verbonden met de rest van Zuid-Azië, in zoverre dat het geschreven werd in het Sanskriet, vaak door Brahminpriesters. Overgebleven literatuur in de Nepalitaal dateert pas vanaf de 17e eeuw. Moderne literatuur in Nepali neemt aanvang bij Bhanubhakta Acharya (1814–1868) die de het grote Hindu-epos Rāmāyana vertaalde van het Sanskriet naar het Nepali en toegankelijk maakte voor het brede publiek. Ongeveer een eeuw later hadden westerse invloeden de Nepalese literatuur losgemaakt van de Hinditraditie, waardoor poëtische werken werden geschreven, evenals werken die sociale problematieken aankaartten. Na de revolutie van 1951 floreerde literatuur in Nepali pas echt.
Een voorname auteur en poëet was Motiram Bhatta, evenals Laxmi Prasad Devkota en Guru Prasad Mainali.

De Nepalese keuken kent een enorme variëteit door de veelheid aan culturen, etniciteiten en verschillen in klimaat. Voedsel wordt meestal geserveerd op een thali, een bord waarop kommetjes staan met gekookte granen en daarrond verschillende bijgerechten. De Nepalese keuken is tevens sterk vegetarisch. Dit komt mede door de boeddhistische overtuiging die ook in andere delen van Zuid-Azië heerst, dat men geweld tegenover andere levensvormen zo veel men kan moet vermijden.

Het ontstaan van de tandavadans, de heilige dans van de god Shiva, zou ontstaan in Nepal, meer bepaald in de Himalaya’s.
Het overgrote merendeel van de bevolking praktiseert het hindoeïsme, en een kleine minderheid het boeddhisme. De tradities van deze twee strekkingen gaat zo’n 2000 jaar terug en is dus sterk verbonden met het land.

GEOGRAFIE

Het noorden van Nepal wordt begrensd door de Himalaya’s (oftewel ‘de woonplaats in de sneeuw’ in Sanskriet). Dit is tevens een van de 3 niveaus van Nepal. In de Himalaya’s bevindt zich ook de hoogste berg ter wereld (Mt. Everest, Sagarmāthā in Nepali) en nog 7 andere bergen boven de 8.000 meter.
Het tweede hoogteniveau is het bergniveau waar geen sneeuw ligt. Het hogere gedeelte van dit niveau kent een alpenklimaat, het lagere een subtropisch. Bij deze laatste zijn er ook veel heuvels en riviervalleien te vinden.
Het laagste niveau zijn de zuiderse vlaktes, richting de grens met India.

Nepal kent redelijk veel aardbevingen en sliboverstromingen uit de bergen. De ontwikkeling van infrastructuur in het land lijdt erg onder dergelijke natuurrampen.

LEES- EN KIJKTIPS

Dit deeltje is voorlopig nog leeg maar daar kan snel verandering in komen. Kijk binnenkort nog eens opnieuw of geef zelf een suggestie!

VEILIGHEID

Het meest uitgebreide overzicht van veiligheidsinstructies vind je op de website van de FOD Buitenlandse Zaken.

ALGEMENE INFORMATIE

De Republiek Mozambique is een uitgestrekt kustland dat een belangrijke hotspot was voor de ontwikkeling van Swahilicultuur en taal. In de 15e eeuw koloniseerde Portugal het land, waarna het pas na 4 eeuwen uitbuiting en bezetting haar onafhankelijkheid verkreeg.

Om je goed voor te bereiden op je verblijf in het land is het aan te raden om de cultuur en de samenleving beter te leren kennen. Via het menu aan de linkerkant kan je over verschillende thema’s essentiële informatie opzoeken. Met behulp van verwijzingen naar boeiende en interessante webpagina’s, maar ook via artikels die je in onze Library vindt, willen we je verder op weg helpen.

» Officiële naam: Republiek Mozambique
» Hoofdstad: Maputo
» Bevolking: 30,066,648 (2020)
» Oppervlakte: 801,590 km2
» Munteenheid: Mozambikaanse metical MZN
» Taal: Portugees (officieel); Tsonga, Mwani, Chewa, Swahili (erkende talen)
» Alfabetiseringsgraad: 61 % (2017)
» Reisdocumenten: paspoort met een geldigheid van minstens 6 maanden; Visum bij ambassade/consulaat
» Vaccinaties: (aanbevolen) Hepatitis A, Tetanus-difterie-kinkhoest, Polio, Mazelen-bof-rubella
» Keuken: inteiro com piripiri (kip in piri-pirisaus), prego (steak), pudim (pudding), rissóis (gefrituurde scampi’s)
» Fooien: algemeen 10-15 %
» Stopcontacten: Types C, F & M (geen reisstekker nodig)

Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met algemene informatie over Mozambique.

LINKS

FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd volgens de volgende thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

VLIR-UOS: overzicht van de samenwerking van VLIR-UOS en het Vlaamse hoger onderwijs met Mozambique.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

Mozambique is één van de armste en meest geëxploiteerde landen ter wereld. Meer dan de helft van de bevolking leeft onder de armoedegrens en het gemiddelde maandloon is er $60. Toch kende het land een sterke economische groei net vóór en na de eeuwwisseling. Latere groeifactoren waren het resultaat van een herstellende landbouw, buitenlandse investeringen (waaronder België een belangrijke rol speelt) en zgn. ‘ontwikkelingshulp’. Hoewel landbouw een belangrijk deel van de economie is, blijft het overgrote deel van de beschikbare en bebouwbare grond onbewerkt, door een tekort aan middelen en infrastructuur.

Het gewin van grondstoffen was een belangrijk deel van de export van Mozambique: voornamelijk steenkool en aluminium waren van belang. Momenteel produceert Mozambique veel elektriciteit door waterkrachtcentrales, het smelten van aluminium, en de ontginning van aardgas.

Momenteel hebben voornamelijk buitenlandse machten, zoals China, India en Brazilië, een belangrijk aandeel in de economie van Mozambique. Tevens heeft  het land door haar lange kustlijn en vele havens een uitgelegen positie voor maritieme handel en transport. Ook het binnenland beschikt over een ruim spoorwegnetwerk.

Mozambique is echter erg bedreigd door de klimaatcrisis en dit heeft sterke gevolgen voor het hele land. Lees er meer over in het artikel van MO* hieronder.

LINKS

Orkanen bevestigen: Mozambique bevindt zich in de frontlinie van mondiale klimaatcrisis (MO*, 2020)

‘Schandalig dat Mozambique moet lenen na cyclonen’ (MO*, 2019)

Handel tussen China en Mozambique kent groei van 45 procent (MO*, 2018)

Droogte in Mozambique treft stroomproductie (MO*, 2018)

Wij betalen miljarden aan vuile energie – in Afrika (OneWorld, 2021)

Brazil and Japan plotted a farming revolution in Mozambique (The Economist, 2019)

GENDER EN SEKSUALITEIT

Geweld van alle aard tegen vrouwen is courant in de Mozambikaanse maatschappij. Verkrachting en huiselijk geweld zijn illegaal (gevangenisstraffen als berechting) maar blijven hardnekkig aanwezig. In 2014 werd er zelfs een wet gestemd om verkrachters te laten trouwen met hun slachtoffers, zodat ze op die manier berechting konden ontlopen. De wet is nooit bekrachtigd geworden.

Ook huiselijk geweld wordt nagenoeg nooit vervolgd, hoewel er een enorm veel instanties van geweldpleging worden waargenomen. Ook feminicide is alom aanwezig, vaak gepleegd door verwanten van de slachtoffers.
Geweld tegen kinderen, ook seksueel, is vaak voorkomend. De staat slaagt er niet in om seksueel misbruik (en ook kinderprostitutie) tegen te houden of uit te roeien.

Sinds 2015 is homoseksualiteit legaal in Mozambique. Het is echter niet sociaal geaccepteerd en wordt nog steeds gemerkt door een stigma. Voornamelijk homoseksuelen besmet met het HIV-virus lijden hier dubbel onder, aangezien zij niet zomaar medisch behandeld worden.

ONDERWIJS

Er is een schoolplicht voor het basisonderwijs in Mozambique maar vele kinderen kunnen dit niet bijwonen omdat ze moeten werken voor hun gezin. Een miljoen kinderen gaat niet naar school. Er is wel een toename in de aanwezigheid van meisjes op school, alsook in de hoeveelheid kinderen die school afmaakt (hoewel dit cijfer extreem laag blijft). Meisjes en vrouwen zijn ook disproportioneel analfabeet met mannen.

Het is verplicht een nationaal examen af te leggen vooraleer iemand kan toetreden tot het secundaire onderwijs in Mozambique. Plaatsen aan de universiteiten zijn zeer beperkt, dus vele Mozambikanen beginnen te werken in afwachting van toelating, als ze al werken vinden. Portugal laat ieder jaar ook een aantal Mozambikanen toe in het eigen onderwijs, zowel secundair als hoger.

Zoals vele geëxploiteerde landen lijdt het onderwijs in Mozambique aan een gebrek van materialen, infrastructuur en goed opgeleide leerkrachten.

GEZONDHEIDSZORG

De geboortecijfers liggen erg hoog in Mozambique: een moeder brengt gemiddeld 5,5 kinderen ter wereld. Tegelijk ligt ook de kindersterfte nog erg hoog: 1 op 10 kinderen overlijdt als baby. 550 per 100.000 moeders overleeft de zwangerschap niet. 1 op 37 moeders houdt complicaties over aan de zwangerschap die fataal kunnen worden tijdens hun leven.

HIV-infecties liggen op een gemiddelde van 11,5% van de bevolking en in sommige steden ligt dit aantal dubbel zo hoog. Meer dan anderhalf miljoen mensen zijn positief met het virus. De inspanningen om hen te behandelen zijn wel sterk omhoog gegaan en de epidemie lijkt niet langer te stijgen maar op een plateau te zijn gekomen.

LINK

Mozambikaanse topdokter: ‘Pandemie was wake-upcall voor Afrikaanse gezondheidssystemen’ (MO*, 2022)

POLITIEK

Mozambique is een republiek met een president, eerste minister en ministerraad. Het parlement is de Assembleia da República (de Vergadering van de Republiek). De tweel belangrijkste partijen zijn FRELIMO (Frente de Libertação de Moçambique, Bevrijdingsfront van Mozambique), die tevens de regeringspartij is, en RENAMO, Resistência Nacional Moçambicana, Mozambikaans Nationaal Verzet, de conservatieve oppositiepartij. Deze twee partijen vochten ook tegen elkaar in de Mozambikaanse burgeroorlog tussen 1977 en 1992. In het kader van de globale Koude Oorlog verzette de conservatieve en nationalistische RENAMO zich tegen de marxistische FRELIMO. FRELIMO is nog steeds aan de macht sinds de onafhankelijkheid in 1975, met president Filipe Nyusi aan het hoofd.
De verkiezingen in Mozambique zijn niet vrij van fraude en corruptie. Buitenlandse waarnemers onderschrijven de beweringen van RENAMO dat FRELIMO de verkiezingen manipuleren.

Het land onderhoudt goede diplomatieke relaties met zowel de buurlanden alsook met Westerse landen, mede door de belangrijke financiële belangen die hiermee samenhangen.

Sinds 2017 kampt het land met aanvallen van jihadisten. Vooral het noorden van het land wordt geteisterd door raids en verscheidene steden en regio’s zijn in handen gevallen van de terroristen.

LINKS

Vlaanderen verlengt samenwerking met Mozambique tot 2025 (MO*, 2022)

‘Een militaire ingreep in Mozambique zal het conflict nog verergeren. Dit is waarom’ (MO*, 2021)

IS-aanhangers in Mozambique zetten ontvoerde jongens in als kindsoldaten (MO*, 2021)

Wordt Mozambique het nieuwe epicentrum van jihadistisch extremisme? (MO*, 2020)

CULTUUR

Door de Portugese kolonisatie heeft de cultuur van Portugal haar stempel gedrukt op de Mozambikaanse cultuur. De inheemse bevolking zijn van Bantu-origine (de sprekers van de Bantu taal, verspreid over heel sub-Sahara Afrika).

Kunst

De meest bekende hedendaagse kunstenaars in Mozambique waren de schilder en dichter Malangatana Ngwenya (+2011) en de beeldhouwer Alberto Chissano (+1994). Zij hebben grote invloed uitgeoefend op het hedendaagse kunstmilieu van Mozambique.

Media

Grote delen van de media zijn in handen van de regering of sterk beïnvloed erdoor. Kranten zijn weinig populair omdat vele mensen ze niet kunnen lezen. Voornamelijk in Maputo wordt er wel nog gelezen. Ondanks de gouvernementele steun voor kranten die de regering onderschrijven, is er ook een toename aan onafhankelijke kranten die kritisch zijn tegenover het regime.

De radio is een van de meest populaire media. Ook vele radiozenders zijn in het bezit van de regering.

Keuken

De huidige Mozambikaanse keuken kent grote invloeden van de Portugese keuken. Een heleboel kruiden en gewassen zijn door de Portugezen geïntroduceerd, voornamelijk door ontdekkingen in het gekoloniseerde zuiden van Amerika. De cashewnoot is origineel een Braziliaans product maar tijdens de 20e eeuw was Mozambique een van de grootste producenten hiervan ter wereld.

GEOGRAFISCH OVERZICHT

Mozambique wordt verdeeld in 2 delen door de Zambezirivier die vanuit het westerse binnenland oostelijk naar de kust stroomt. Ten noorden hiervan liggen heuvels en lage plateau’s, ten zuiden meer laagland begrensd door de Lebombobergen die overlopen in Zuid-Afrika. Het land heeft ook meerdere belangrijke meren.

Het klimaat is er tropisch (met een nat en een droog seizoen) en naargelang de hoogte regent het er meer of minder, met de meeste neerval langs de kustlijn. Mozambique wordt vaak geteisterd door cyclonen en overstromingen.

LEES- EN KIJKTIPS

Dit deeltje is voorlopig nog leeg maar daar kan snel verandering in komen. Kijk binnenkort nog eens opnieuw of geef zelf een suggestie!

VEILIGHEID

Het meest uitgebreide overzicht van veiligheidsinstructies vind je op de website van de FOD Buitenlandse Zaken.

ALGEMENE INFORMATIE

De Arabische Republiek Egypte is de huidige staatsvorm van een gebied dat een van de oudste beschavingen ter wereld kent. Verschillende overheersers hebben telkens een eigen stempel gedrukt op het land van de Nijl en het heeft zich vaak moeten vrijvechten. Het land verwierf haar (politieke) onafhankelijkheid in 1922, om zich om te vormen tot een republiek in 1952.

Om je goed voor te bereiden op je verblijf in het land is het aan te raden om de cultuur en de samenleving beter te leren kennen. Via het menu aan de linkerkant kan je over verschillende thema’s essentiële informatie opzoeken. Met behulp van verwijzingen naar boeiende en interessante webpagina’s, maar ook via artikels die je in onze Library vindt, willen we je verder op weg helpen.

» Officiële naam: Arabische Republiek Egypte (Arabisch: Jumhūriyat Miṣr al-‘Arabīyah, oftewel Miṣr of Maṣr)
» Hoofdstad: Caïro (Al-Qāhira)
» Bevolking: 102.334.403 (2020)
» Oppervlakte: 1.020.000 km²
» Munteenheid: Egyptische pond EGP
» Taal: Arabisch (vnl. Egyptisch Arabisch)
» Alfabetiseringsgraad: 71 % (2017)
» Reisdocumenten: Geen visum indien reizend als toerist, inreizend via luchthavens van Sharm El Sheik, Sint Catherine of Taba, voor een verblijf van 15 dagen
Identiteitskaart of paspoort, minstens 6 maanden geldig bij aankomst, bij voorafgaande (= minstens 7 dagen voor vertrek) visumaanvraag via website www.visa2egypt.gov.eg. Voor verblijf van maximum 30 dagen. Uitprint van visum meenemen.
» Vaccinaties: (aanbevolen) Hepatitis A, Tetanus-difterie-kinkhoest, Polio, Mazelen-bof-rubella
» Keuken: (grotendeels vegetarisch) kushari (rijst, pasta, linzen), ful medames (gevulde fava bonen), falafel, mulukhiyah (soep van jute bladeren)
» Fooien: algemeen 10-15 %; Gidsen $5/dag
» Stopcontacten: Types C & F (geen reisstekker nodig)

Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met algemene informatie over Egypte.

LINK

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd volgens de volgende thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

Egypte heeft enkele belangrijke troeven voor de eigen economie. Vooreerst is er de grote aanwezigheid van fossiele brandstoffen die het land beheert en exporteert, goed voor bijna een kwart van de economie. Egypte is evenwel geen lid van OPEC maar wel een belangrijke globale speler op het gebied van fossiele brandstoffen.

Ten tweede is het toerisme in Egypte een grote bron van inkomsten: jaarlijks genereert het zo’n 11 miljard in omzet en verschaft het werk aan 12% van de werkende bevolking. Naast de historische sites zijn ook de Egyptische stranden aan de Rode Zee zeer druk bezocht.

Tot slot zijn er natuurlijk nog de Nijl en het Suezkanaal, dé verbindingen die Egypte op de kaart van het globale transport zetten. Het kanaal geeft immers doorgang aan een gigantische hoeveelheid maritiem verkeer tussen de Roze Zee (en de Indische Oceaan) en de Middellandse Zee. Het Suezkanaal was lange tijd in handen van de internationale machten (vnl. Groot-Brittannië) totdat de Egyptische president Gamal Abdel Nasser het kanaal nationaliseerde in 1956 en het bezit aan Egypte toe-eigende. Dit gaf aanleiding tot de Suezcrisis, waarbij de Egyptische strijdmachten tegenover een coalitie van Groot-Brittannië, Frankrijk en Israël kwamen te staan. Na een strijd van een week werd de crisis beëindigd en dienden de Verenigde Naties de nationalisatie van het kanaal te erkennen.

GENDER EN SEKSUALITEIT

De status en situatie van vele vrouwen in Egypte is alarmerend tot zwaar problematisch. Aanranding en seksuele uitbuiting zijn erg aanwezig in de maatschappij, zowel publiekelijk als privé. Meisjes worden vaak nog voor ze 18 zijn uitgehuwelijkt en zijn vervolgens slachtoffers van huiselijk geweld en seksuele dwang. Volgens sommige onderzoeken kampt Egypte ook met een cultureel probleem van acceptatie van geweld tegen vrouwen. Patriarchale machtsstructuren zijn nog erg aanwezig in de Egyptische samenleving en plaatsen de vrouw lager en tot machtsobject van de echtgenoot, eveneens volgens academisch onderzoek. Niet alleen is er nood aan het bekrachtigen van een betere positie van de vrouw in de Egyptische samenleving maar ook aan het veranderen van de dominante positie van de man.

In 2017 werd Caïro zelfs bestempeld als één van de gevaarlijkste ‘megacities’ ter wereld voor vrouwen omwille van het seksuele geweld. Ook op vlak van bescherming tegen vrouwelijke besnijdenis, kindhuwelijken en de kinderdood van meisjes scoorde de Egyptische hoofdstad bar slecht. Vrouwen hebben tevens slechte toegang tot gepaste en sensitieve gezondheidszorg en krijgen veel minder kansen op de arbeidsmarkt dan mannen.
Er is ook vooruitgang: in het kader van de MeToo-beweging werd er druk uitgeoefend op het Egyptisch parlement. Het resultaat was een wet die de anonimiteit van slachtoffers van seksueel misbruik beschermde. Op deze manier wordt een sociaal stigma (iets meer) vermeden als iemand misbruik wil aangeven bij de politie.

Abortus is bij wet verboden tenzij de zwangerschap het leven van de moeder in gevaar brengt. In de praktijk worden er ook uitzonderingen gemaakt als de algemene gezondheid van de moeder in gevaar komt of als de foetus een beperking zou hebben. Hoewel het plegen van abortus strafbaar is voor zowel de zwangere persoon en voor de arts die de abortus uitvoert, is het fenomeen niet ongewoon. Zwangere personen worden echter gedwongen abortus te plegen in onveilige omstandigheden, met gezondheidscomplicaties en moedersterfte als gevolg.

LGBTQIA+-rechten zijn in Egypte quasi onbestaand. Homoseksualiteit is impliciet illegaal en maatschappelijk niet aanvaard. De Egyptische wet laat geen gedrag toe dat tegen de publieke zeden indruist, waaronder o.a. homoseksualiteit begrepen moet worden. Een geslachtsverandering kan louter ondernomen worden indien een persoon toestemming krijgt van de centrale al-Azhar Moskee of van de Koptische Kerk in Alexandrië.
Sinds het aantreden van president Sisi zijn er duizenden arrestaties geweest van iedereen die kritisch is tegenover het regime of activistisch optreedt. Zowel personen uit de Queer gemeenschap alsook mede-activisten zijn niet gespaard gebleven van dit regime. De staatsdiensten staan erom bekend mensen op te pakken, gevangen te zetten en te martelen.

LINKS

Egypte telt 66 vrouwelijke en 16.000 mannelijke rechters: ‘Het rechtssysteem moet gelijker’ (MO*, 2020)

#MeToo leidt tot nieuwe wet in Egypte (MO*, 2020)

#MeToo in Egypte: ‘Progressieve ideeën winnen terrein, maar dat brengt nog geen democratie’ (MO*, 2020)

Egypte werkt aan nieuwe anti-homowet (MO*, 2017)

The world’s most dangerous megacities for women (Thomas Reuters Foundation, 2017)

ONDERWIJS

Onderwijs is sinds de jaren ‘50, onder impuls van president Nasser, gratis voor alle Egyptenaren. Het was een van de vele gebieden waarop Egypte als rolmodel diende voor de Arabische wereld, en de Egyptische leerkrachten waren erg in trek in andere landen. In eigen land was de vraag echter erg groot en al snel volgde er een tekort aan leerkrachten in Egypte, een probleem dat ook vandaag nog blijft duren. De kwaliteit van het onderwijs heeft hier ook onder geleden. De genderongelijkheid verergert tevens het probleem aangezien voornamelijk vrouwen als leerkrachten optreden. Leerkrachten worden stevig onderbetaald, en lichamelijke straffen tegenover leerlingen zijn nog altijd in gebruik.

Egypte kent drie lagen in haar onderwijs: het basisonderwijs (4-14-jarigen), het secundaire onderwijs (15-17-jarigen), en het ‘post secundaire onderwijs’, vaak hoger onderwijs. Veel Egyptenaren stoten door naar het hoger onderwijs (zo’n 30%) maar velen maken het niet af (de helft). De Al-Azharuniverstiteit is de belangrijkste universiteit in het land en staat tevens onder het gezag van de eerste minister. Hetzelfde geldt voor het scholennetwerk dat de universiteit (en moskee) beheerst.

Door de lage kwaliteit van het onderwijs, algemene schaarste van schoolmaterialen en de armoede in vele delen van het land, is het haast een noodzaak om als welgesteld inwoner van Egypte zich te wenden tot het privéonderwijs, dat steeds populairder wordt onder hen die het kunnen betalen.

GEZONDHEIDSZORG

Hoewel volgens de Egyptische overheid toegang tot sanitaire voorzieningen voor nagenoeg alle inwoners beschikbaar is, zijn er toch vele getuigenissen van slechte rioleringen en het gebrek aan drinkbaar water. Deze problemen zijn zowel in de steden als op het platteland aanwezig.

De levensverwachting in Egypte is relatief hoog (74 jaar), en zo’n 5,6% van het BBP gaat naar gezondheidsvoorzieningen. Er zijn grote investeringen in de gezondheidszorg gegaan sinds de jaren ‘60, met een stijging van de levensverwachting van zo’n 28 jaar.
De grootste gezondheidsproblemen waarmee het land kampt zijn roken (zo’n 20% van de bevolking rookt, goed voor 19 miljard sigaretten per jaar), obesitas (Egypte was het meest obese land ter wereld in 1996), en drugsgebruik (zeker na de revolutie van 2011).

Hoewel vrouwelijke besnijdenis bij wet verboden is, is het merendeel van de vrouwelijke bevolking op deze manier verminkt. Strengere straffen hebben zich de laatste jaren opgedrongen voor hen die slachtoffer verminken alsook voor hen die slachtoffers begeleiden.

LINKS

Besnijden is beschermen, geldt in Egypte nog steeds (OneWorld, 2020)

POLITIEK

Egypte is een republiek met een president, een parlement en een senaat. De president is de centrale machthebber met de uitvoerende macht in handen, het opperbevel over het leger, en de macht om ⅓ van de senaat te kiezen. Voornamelijk het leger is een belangrijk instrument in de handen van de president om het land naar zijn hand te zetten.

Het is dan ook sinds de ontwikkelingen van de jaren ‘50 en ‘60 dat Egypte eigenlijk autocraat wordt bestuurd. Het is ook generaal Al-Sisi die in 2014 aan de macht trad als president van Egypte en sindsdien een schrikbewind voert in het land. Al-Sisi volgde de afgetreden president Morsi op, en keerde zich tegen diens invloedrijke Moslimbroederschap.
Egypte heeft een gigantisch leger en is mede door haar geografische positie een belangrijke wereldspeler. Hoewel de relaties met Rusland, China en de Verenigde Staten van Amerika redelijk goed zijn, heeft president Joe Biden het land verschillende hulppakketten ontzien omwille van Al-Sisi’s schendingen van mensenrechten.

Duizenden activisten zijn het afgelopen decennium achter tralies gezet door het Egyptisch regime. Kritiek op de regering is uit den boze, en ook elk ander activisme dat indruist tegen de staatspropaganda wordt bestraft. Ook kritiek op religie wordt absoluut niet aanvaard, gezien de terechtstelling van enkele Amerikanen en Canadezen in 2012. Een belangrijk deel van het rechtssysteem is gebaseerd op islamitische jurisprudentie.

LINKS

Een nieuwe arrestatiegolf in Egypte zaait angst onder activisten (OneWorld, 2018)

Egypte duldt geen bemoeienis op gebied van mensenrechten (MO*, 2020)

Repressie door Al-Sisi houdt protest in Egypte klein (MO*, 2020)

Egypte sluit jonge activisten op zonder eerlijk proces. ‘En Europa kiest opnieuw voor steun aan een bloedige, wrede dictator’ (MO*, 2020)

Egypte’s zware erfenis van Hosni Moebarak: ‘Zonder hem was er geen Sisi’ (MO*, 2020)

Egypte: geen nieuwe revolutie, wel meer repressie (MO*, 2019)

US cancels $130m military aid for Egypt over rights concerns (Al-Jazeera, 2022)

US approves $2.5bn arms sale to Egypt, despite rights concerns (Al-Jazeera, 2022)

En meer: Op MO*.be.

CULTUUR EN GESCHIEDENIS

Egypte is een toonaangevend land binnen de Arabische wereld op het gebied van cultuur. Egyptische muziek, film en literatuur zijn erg bekend en geliefd. Ook internationaal is Egypte van groot aanzien door haar antieke geschiedenis en de huidige restanten daarvan.

Literatuur

Het was in o.a. Egypte dat voor het eerst een roman in het Arabisch verscheen. De roman is geen wijdverspreide literaire vorm in de Arabische wereld maar kende wel haar origine in Modern Arabisch in Egypte. Zeker de Caïro-trilogie van Naguib Mahfouz is beroemd, mede omdat Mahfouz de eerste Arabische schrijver was die de Nobelprijs voor Literatuur hiervoor ontving. Ook feministe Nawal El Saadawi was populair en gevierd voor haar literaire werken.

Film

Egypte is het meest productieve land binnen de Arabische wereld op het gebied van het maken van films (goed voor zo’n ¾ van alle Arabische films). Jaarlijks wordt ook het prestigieuze Cairo Film Festival georganiseerd in de Egyptische hoofdstad.

Muziek

Ook Egyptische muziek is nog steeds populair. Velen kennen en luisteren nog steeds naar muziek van Umm Kalthoum en Sayed Darwish.

Archeologie, geschiedenis en musea

Het Oude Egypte was als een van ‘s werelds eerste beschavingen zo belangrijk dat je er waarschijnlijk over hebt geleerd in je middelbare school. De Egyptische beschaving gaat zo’n 3000 jaar terug en dankt veel van haar succes en continuïteit aan de Nijlrivier en diens delta. Vandaag resteren nog vele monumenten van die oude geschiedenis en deze draagt Egypte ook nog steeds trots uit. Van de piramides tot het Egyptisch Museum in Caïro, en van de Koptische Kerk tot de Koningsvallei, Egypte boeit nog steeds vele geïnteresseerden in haar geschiedenis.

GEOGRAFIE

Egypte is een gigantisch droog land. De Nijlvallei en diens delta herbergen bijna de gehele populatie. Door de schaarste aan regen is het land een van de droogste ter wereld, op de vruchtbare Nijlvallei na. Sneeuw kan enkel gevonden worden op de Sinaïbergen en sommige kuststeden in het noorden. Ook zijn er een aantal oases te vinden doorheen de woestijn.

Libië begrenst de westzijde van Egypte, Sudan het zuiden, de bezette Gazastrook en Israël het oosten. Die oostzijde bestaat voornamelijk uit de uitgestrekte Sinaïwoestijn.

Caïro (in het binnenland) en Alexandrië (aan de Middellandse kust en in de Nijldelta) zijn Egypte’s voornaamste steden.

LEES- EN KIJKTIPS

Dit deeltje is voorlopig nog leeg maar daar kan snel verandering in komen. Kijk binnenkort nog eens opnieuw of geef zelf een suggestie!

VEILIGHEID

Het meest uitgebreide overzicht van veiligheidsinstructies vind je op de website van de FOD Buitenlandse Zaken.

ALGEMENE INFORMATIE

Vietnam kende een bewogen geschiedenis met verschillende grote oorlogen doorheen de 20^ste eeuw. Nadien herstelde en ontwikkelde het land zich razendsnel. Als veilig en boeiend land met een rijke cultuur is het een populaire bestemming voor veel studenten van het Vlaamse hoger onderwijs.

Om je goed voor te bereiden op je verblijf in het land is het aan te raden om de cultuur en de samenleving beter te leren kennen. Via het menu aan de linkerkant kan je over verschillende thema’s essentiële informatie opzoeken. Met behulp van verwijzingen naar boeiende en interessante webpagina’s, maar ook via artikels die je in onze Library vindt, willen we je verder op weg helpen.

» Officiële naam: Socialistische Republiek Vietnam
» Hoofdstad: Hanoi
» Bevolking: 98.721.275 (2020)
» Oppervlakte:  331.210 km²
» Munteenheid: VND Vietnamese Nationale Dong (VND)
» Taal: Vietnamees
» Alfabetiseringsgraad: 95 % (2018)
» Reisdocumenten: paspoort dat langer dan 6 maanden geldig is op de dag van aankomst, visum bij ambassade
» Vaccinaties: polio, tetanusdifterie–kinkhoest, mazelen-bof-rubella, hepatitis A
» Keuken: Xoi (kleefrijst), Banh Mi (Vietnamese baguette), Banh Cuon, Pho (Vietnamese soep), Banh Xeo (cake), Cha Gio of Nem (Vietnamese loempia), Bun Bo Hue, Bun Cha, Goi cuon (verse loempia)
» Fooien: Restaurants 5-10 %; Gidsen $5/dag; Chauffeurs $3/dag; Taxichauffeurs 10% fooi van volledige bedrag
» Stopcontacten: Types A, C, D – 110/220 V – 50 Hz

Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met algemene informatie over Vietnam.

LINKS

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd volgens de volgende thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

VLIR-UOS: overzicht van de samenwerking van VLIR-UOS en het Vlaamse hoger onderwijs met Vietnam.

GCA Vietnam: in 2015 hebben de Belgische ngo’s voor alle partnerlanden van de federale ontwikkelingssamenwerking een Gemeenschappelijke Contextanalyse (GCA) uitgewerkt. Deze bevat nuttige informatie over de politieke situatie, sociaaleconomische omstandigheden, de toestand van het milieu, de genderverhoudingen, enz.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

Na de beslissing in 1986 om in Vietnam een vrijemarkteconomie te introduceren en de Vietnamese economie voor buitenlandse investeerders open te stellen vanaf de jaren 1990, beleefde het land een enorme economische opmars. Vooral de privésector is sterk gegroeid en het ondernemerschap zit de Vietnamezen ondertussen in het bloed.

Deze economische groei heeft verschillende impactvolle gevolgen gehad voor het land. Zo was het land één van de armste ter wereld in het begin van de jaren 90 met een armoedecijfer van 58%. In 2016 daalde het armoedecijfer tot onder de 10 procent. De welvaart is dus enorm toegenomen. Daarmee hangt ook samen dat er massale uittocht van het platteland naar de steden plaatsvond.

Deze economische ontwikkeling heeft echter ook geleid tot grootschalige industriële landbouw met overexploitatie, commerciële bosbouw en ontbossing. De modernisering van de mijnen en grootschalige ontginning hebben evenzeer een zware impact op het milieu. Dergelijke niet-duurzame praktijken zijn een ernstig probleem voor Vietnam. De klimaatverandering is steeds meer voelbaar en natuurrampen komen steeds frequenter voor. Een eerste gevolg hiervan is dat migratie vanuit de rivierdelta’s stijgt.

De landbouw blijft erg belangrijk in Vietnam. Het vertegenwoordigt 30% van het bruto binnenlands product. Daarbij is rijst het primaire voedselgewas dat wordt geteeld. De vele rijstplantages rond de Rode Rivier en Mekongrivier zijn daar een duidelijk teken van. Secundaire voedselgewassen als bonen, graan en pinda’s worden ook veel geteeld. Naast landbouw, winnen ook de industrie en toerisme aan belang.

LINKS

Klimaatverandering leidt tot migratiecrisis in Vietnam (MO*, 2018)

Vietnam, communistisch land met verdraaid commerciële geest (MO*, 2019)

Landenfiche Vietnam van de Wereldbank: fiche van de Wereldbank met cijfers en artikels over recente economische ontwikkelingen in het lan

GENDER EN SEKSUALITEIT

De rol van vrouwen is sterk mee geëvolueerd met de woelige geschiedenis van Vietnam. Vrij vroeg in de 20^e eeuw werden vrouwenrechten uitgebouwd. Vrouwen kregen meer vertegenwoordiging in de regering en in 1930 werd een sterk uitgebouwde vrouwenvakbond opgericht. Tijdens de Indochinese oorlogen veranderde de focus. Vrouwen werden alom ingezet, zowel als verpleegkundigen als aan het front. Op het einde van de oorlog besteedde de communistische partij veel aandacht aan vrouwenrechten. Zo voerde men op het einde van de jaren 60 quota in voor bepaalde arbeidssectoren zodat vrouwen meer zouden worden aangeworven. Na de oorlog verminderde de aandacht echter voor dergelijke hervormingen.

Vandaag scoort Vietnam vrij goed op veel indicatoren met betrekking tot gendergelijkheid. Zo bezetten vrouwen heel wat leiderschapsposities en kent Vietnam wereldwijd een van de hoogste tewerkstellingsgraden van vrouwen. Toch zijn er nog heel wat uitdagingen. Er zijn veel hardnekkige genderrollen voor mannen en vrouwen, zowel in het huishouden als de arbeidsmarkt. De loonkloof bedraagt 13% (2016), wat wil zeggen dat een vrouw gemiddeld 13% minder verdient om hetzelfde werk als een man uit te voeren. Ook zijn er heel wat gevallen van mensenhandel van vrouwen en meisjes.

Een erg kenmerkend beleid in Vietnam is de 2-kindpolitiek. In 1986 besliste de Vietnamese overheid dat koppels in het hele land één of maximum twee kinderen mochten hebben. Deze beslissing werd genomen om het land socio-economisch te ontwikkelen. De overheid ondersteunde koppels financieel bij het krijgen van de eerste twee kinderen en legde sancties op bij het overschrijden van de grens. Heel wat vrouwen werd gevraagd zich te steriliseren na het hebben van een tweede kind, het was moeilijk om voor een derde kind nog een geboorteakte te verkrijgen en in sommige gevallen werden boetes opgelegd voor het krijgen van een derde kind. Vandaag de dag bestaat dit beleid nog in afgezwakte vorm. Aangezien het geboortecijfer de laatste jaren erg gedaald is, is er echt sprake om het helemaal op te heffen.

Of deze politiek het geboortecijfer werkelijk deed dalen, is controversieel. Sommigen beweren dat het cijfer drastisch gedaald is, anderen stellen dat de invloed slechts beperkt is. Dit beleid heeft echt een ander duidelijk gegenderd gevolg. In de Vietnamese maatschappij is er immers nog steeds een voorkeur om een zoon te krijgen in plaats van een dochter, door de meer gewaardeerde positie die mannen bekleden in de maatschappij. Dit zorgt ervoor dat koppels die eerst een zoon krijgen, vaak geen tweede kind nemen. Wanneer koppels eerst één of twee dochters krijgen, proberen ze vaak toch nog een kind te krijgen in de hoop dat het een zoon zou zijn. Het aantal selectieve abortussen van meisjes in Vietnam ligt ook erg hoog, zodat koppels hun kans op een zoon verhogen en de 2-kindpolitiek toch niet overschrijden. Het gevolg hiervan is dat er in Vietnam meer mannen dan vrouwen zijn. Zo is de sekseratio wereldwijd gemiddeld 105 (voor elke 100 meisjes worden jaarlijks gemiddeld 105 jongens geboren). Vanaf 107 wijst de sekseratio af van het gemiddelde. In Vietnam ligt de sekseratio op 113 (2016).

Seksuele contacten tussen volwassen mensen van hetzelfde geslacht (zowel mannen als vrouwen) zijn sinds 2013 legaal in Vietnam en de bevolking is over het algemeen vrij tolerant tegenover holebi’s. Deze tolerantie tegenover de holebigemeenschap heeft zich voorlopig nog niet vertaald in wetgeving die hun rechten moet beschermen. Zo zijn er geen wetten die discriminatie moeten tegengaan en zijn het wettelijk samenwonen en het homohuwelijk nog niet gelegaliseerd. Wel wordt er sinds 2012 jaarlijks een gay pride georganiseerd in de hoofdstad Hanoi onder de naam ‘Vietpride’. Ook liggen er juridische beschermingsmaatregelen voor transgenders op tafel met in het bijzonder aandacht voor de toegang tot gezondheidszorg. Ondanks de grote uitdagingen die er voor deze gemeenschap in Vietnam nog bestaan is het land samen met India, Nepal, Thailand en Filipijnen een van de hoopgevende landen in de regio met betrekking tot LGBT-rechten.

LINKS

‘Van Vietnam tot België, overal wordt de toegang van meisjes tot de publieke ruimte beperkt’ (MO*, 2021)

LHBT in Vietnam: van taboe naar acceptatie? (MO*, 2015)

Kledingmerken dragen bij aan seksueel geweld in fabrieken (OneWorld, 2019)

Steeds groter mannenoverschot in Vietnam (MO*, 2009)

ONDERWIJS

In Vietnam wordt veel belang gehecht aan onderwijs. Goede studieresultaten zorgen voor veel maatschappelijk aanzien en ook vanuit de overheid wordt sterk geïnvesteerd in het onderwijssysteem. Sinds 2008 wordt 20% van het nationaal budget gespendeerd aan onderwijs. Het onderwijs wordt gekenmerkt door een sterke gendergelijkheid in het (lager) onderwijs, kleine groepen leerlingen per leerkracht en erg lage schooluitval.

Het onderwijssysteem van Vietnam is een mix van publieke en private scholen. Daarbij zijn er 5 niveaus: kleuterschool, primair onderwijs (5 jaar), secundair onderwijs (4 jaar), middelbaar onderwijs (3 jaar) en hoger onderwijs. De rode draad doorheen de verschillende niveaus is het strenge curriculum en competitief onderwijs. Zo zijn er nationale examens voor het bereiken van het hoger onderwijs. Hoe hoger een student scoort op deze examens, hoe prestigieuzer de hogeronderwijsinstelling waar de student wordt toegelaten. De sociale druk die gepaard gaat met dit competitief onderwijs wordt de laatste jaren steeds meer bekritiseerd omdat het leidt tot depressie, angst en in bepaalde gevallen verhoogde zelfdodingscijfers. Critici vragen om in het publiek onderwijs meer te focussen op het ontwikkelen van vaardigheden en minder op examens en competitieve scores.

De grootste uitdagingen voor Vietnam op vlak van onderwijs stellen zich op vlak van toegang en kwaliteit van het middelbaar onderwijs voor specifieke doelgroepen. Zo blijkt dat dit beduidend moeilijker is in afgelegen gebieden in vergelijking met de steden. Daarenboven is het door tal van maatschappelijke drempels voor meisjes en kinderen die behoren tot etnische minderheden vaak moeilijker om hun schoolloopbaan af te maken.

LINKS

Tweetalig onderwijs in Vietnam (Enspired, 2016)

Met twee voor de kleuterklas: co-teaching in Vietnam (Enspired, 2017)

Leren in je eigen taal vergroot het zelfvertrouwen (Enspired, 2017)

GEZONDHEIDSZORG

In het begin van de jaren 1980 moest Vietnam door de oorlog met Cambodja sterk besparen. Het gevolg daarvan was een grote daling in de kwaliteit van de gezondheidszorg. Het gezondheidssysteem kende vele uitdagingen. De helft van de mensen had geen toegang tot proper water waardoor besmettelijke ziektes als malaria, dengue en cholera meer verspreid geraakten. Er was ook een groot tekort aan verpleegkundigen, verloskundigen en ziekenhuisbedden. Ondertussen is de gezondheidszorg er sterk op vooruit gegaan. Zeker in Hanoi en Ho Chi Minhstad is de medische infrastructuur redelijk goed, op het platteland is die eerder beperkt.

Malaria werd stevig aangepakt en is sterk gedaald als doodsoorzaak. De laatste jaren zijn er wel opstoten van dengue voorgekomen. Vooral de Mekongdelta is daar een risicogebied voor. In 2016 werd het begin van een epidemie vastgesteld in de regio van Tây Nguyên. Ook in 2019 waren er veel gevallen van dengue. Toen waren ze vooral geconcentreerd in Ho Chi Minhstad en de provincies Da Nang, Khanh Hoa, Ba Ria-Vung Tai en Binh Duong. Sinds 2010 is Vietnam er ook in geslaagd het aantal mensen dat sterft aan een aids-gerelateerde ziekte te halveren. Op dit moment leven nog zo’n 230.000 mensen in Vietnam met hiv (cijfers 2018).

Een ander specifiek gezondheidsprobleem dat Vietnam teistert, is een gevolg van de oorlog met de Verenigde Staten. In die oorlog verspreidden de Verenigde Staten een chemisch ontbladeringsmiddel onder de codenaam Agent Orange in bepaalde gebieden van Vietnam. Dit chemische middel heeft veel impact gehad op de gezondheid van Vietnamezen op die plaatsen. Een hoger dioxinegehalte in het bloed en de moedermelk, verschillende soorten kanker in de luchtwegen, chlooracen, de ziekte van Hodgkin, prostaatkanker en het disfunctioneren van het perifere zenuwstelsel zijn enkele van de vaak voorkomende gevolgen. Daarenboven heeft Agent Orange veel negatieve gevolgen gehad op de ontwikkeling van ongeboren kinderen. Zo werden duizenden kinderen met spina bifida en andere misvormingen aan de wervelkolom geboren. Nog altijd krijgen zwangere vrouwen in Vietnam zo’n 20 echografieën per zwangerschap, uit angst voor geboorteafwijkingen door Agent Orange, dat in bodem en voedsel aanwezig blijft.

TIPS

» Vanwege de hoge kostprijs van goede medische zorgen, is het aan te raden een goede reisbijstandsverzekering te nemen voor je vertrek.
» Er zijn geen verplichte vaccinaties om het land binnen te komen, maar het is aan te raden je vaccinaties tegen poliomyelitis, tetanus, difterie, kinkhoest en mazelen te controleren. Ook een vaccinatie tegen hepatitis A is belangrijk.
» In Vietnam komt ook zika en dengue voor, beiden overgedragen door muggen die overdag steken. Aangezien hier geen vaccin tegen bestaat is het aangeraden om voldoende muggenwerende maatregelen toe te passen.
» Kraantjeswater is niet drinkbaar en ook het eten van voedsel aan straatkraampjes houdt risico’s in. Neem dus medicatie mee tegen diarree en buikinfecties.
» De zon kan behoorlijk hevig schijnen, dus vergeet geen zonnebril en zonnecrème.
» Ten slotte is het belangrijk om je altijd goed te beschermen bij seksuele betrekkingen, om elk risico op hiv-besmetting of andere seksueel overdraagbare aandoeningen te vermijden.

LINK

Instituut voor Tropische Geneeskunde: fiche met extra informatie over gezondheidsrisico’s en vaccinaties voor een vertrek naar Vietnam.

POLITIEK

Voor er sprake was van het hedendaagse Vietnam, was het noordelijke deel een vazalstaat van China en stond het zuidelijke deel onder invloed van diverse rijken. In de 10^e eeuw werd het noordelijke gebied onafhankelijk en breidde het zich in de eeuwen daarna steeds meer uit in zuidelijke richting. Vanaf de 15^e eeuw werden Europese koloniale machten geïnteresseerd in Vietnam. Eerst kwamen Portugese handelaren naar Vietnam en vervolgens vanaf de 19^e eeuw de  Fransen. In 1887 voegde Frankrijk de koloniën in het huidige Vietnam, Laos en Cambodja samen tot de Unie van Indochina.

In 1941 werd de Vietminh opgericht als groepering om de onafhankelijkheid van Vietnam te bekomen. Ze streden van 1946 tot 1954 tegen de koloniale overheersers in wat de Eerste Indochinese Oorlog of de Vietnamese onafhankelijkheidsoorlog (of in Vietnam ‘de Franse oorlog’) wordt genoemd. Na de overgave van de Fransen werd Vietnam onafhankelijk. Noord-Vietnam kwam onder controle van de communistische Vietminh, Zuid-Vietnam werd geleid door een pro-Westerse en pro-kapitalistische regering, die veel steun kreeg uit het Westen en voornamelijk de Verenigde Staten.

De spanningen uit de Koude Oorlog kenden zo ook in Vietnam hun weerslag. Omdat de Verenigde Staten bang waren dat het hele land communistisch zou worden en graag een buffer in de regio wilden behouden, hielden ze nationale verkiezingen tegen die tot een hereniging moesten leiden. Het conflict ontaardde in de Tweede Indochinese Oorlog of de Vietnamoorlog (of in Vietnam ‘de Amerikaanse oorlog’) van 1955 tot 1975. In 1955 stuurden de Verenigde Staten geld en adviseurs naar Zuid-Vietnam om het referendum uit te stellen, waarop de Vietminh in 1959 besloot in Zuid-Vietnam te infiltreren met de Vietcong (Nationale Front voor de bevrijding van Vietnam), een communistische verzets- en guerrillagroep. Het Noord-Vietnamese leger en de Vietcong werden uitgerust met wapens, voeding en uniformen uit de Sovjet-Unie en China. De Vietnamoorlog leidde tot miljoenen doden aan beide zijden. Ondanks de inzet van steeds meer manschappen en middelen van Zuid-Vietnam en de Verenigde Staten, waaronder ook giftige chemische ontbladeringsmiddelen als Agent Orange op tropisch regenwoud en bombardementen van napalm op dichtbevolkte gebieden, overwon het Noord-Vietnamese leger en de Vietcong.

In 1976 werd Vietnam herenigd in een socialistische republiek met een eenpartijstelsel.  Niet lang daarna, in 1978, werd de spanning met Cambodja op de spits gedreven. De Rode Khmer had vanuit Cambodja verschillende malen een gebied in Vietnam trachten veroveren en daarbij hele dorpen uitgemoord. Vietnam viel Cambodja militair binnen om de Rode Khmer af te zetten en een regering aan te stellen om het land te besturen. Dit resulteerde in een dure en langdurige guerillaoorlog met Cambodja, waar ook de Sovjet-Unie en China in betrokken geraakten. Pas in 1989 trok Vietnam zich volledig terug uit Cambodja.

In de jaren 90 werden handelsrelaties tussen Vietnam en de Verenigde Staten hersteld en ook investeerders uit onder meer Zuid-Korea, Japan en Singapore kregen meer interesse in Vietnam. Het huidige politieke systeem in Vietnam is nog steeds erg gecentraliseerd en onder leiding van de Communistische Partij. Wettige oppositiepartijen zijn er niet in Vietnam, hoewel er overzeese ballingschapsgemeenschappen in onder meer Frankrijk en de Verenigde Staten bestaan die demonstraties en opstanden tegen de overheid organiseren.

LINKS

Het napalmmeisje als politieke pion: ‘Als ik niet meewerkte, gingen mijn ouders de gevangenis in, of erger’ (Knack, 2018)

“Jobs, jobs, jobs” en de onverwachte les uit de Vietnamoorlog (MO*, 2017)

GESCHIEDENIS EN CULTUUR

Vietnam kent een erg diverse bevolking. Er zijn 54 officieel erkende etnische gemeenschappen. De grootste daarvan omvat zo’n 86% van het land en wordt de Viet of Kinh genoemd. Ze spreken Vietnamees. De 53 etnische minderheidsgroepen zijn samen goed voor 14% van de bevolking en komen voornamelijk voor in de hooglanden. De grootste groepen zijn de Muong, Tai, Hmong, Dao, Sedong, Jarai, Bahnar, Rhade en Cham. Elke groep spreekt een andere taal en kent specifieke gebruiken. Hoewel deze etnische minderheden slechts 14% van de gehele bevolking omvatten, zijn ze oververtegenwoordigd met 70% in de groep Vietnamezen die in extreme armoede leeft. Het gemiddelde inkomen van een persoon van een etnische minderheid is 1/6^de van het gemiddelde van het land. Daarenboven hebben etnische minderheden heel wat minder toegang tot gezondheidsdiensten en kwalitatief onderwijs.

Hoewel religieuze praktijken door de communistische overheid reeds lange tijd worden afgeraden en de staat zich officieel atheïstisch noemt, wil dit niet zeggen dat alle Vietnamezen atheïstisch zijn. De overheid tolereert het boeddhisme (12% van de bevolking), dat in de eerste eeuw van onze jaartelling via Chinese invloed in Vietnam is binnengekomen. Ook aanvaardt men het katholicisme (7%), wat dan weer door de kolonisatie het land is binnengekomen. Protestantisme en andere niet-geregistreerde religies (8%) komen voornamelijk bij minderheidsgroepen voor en worden actief onderdrukt door de overheid.

GEOGRAFIE

Vietnam is een land in Zuidoost-Azië. Het is een langgerekt kustland. In het noorden grenst Vietnam aan China en in het westen aan Laos en Cambodja. De kustlijn van wel 3260 km lang grenst oostelijk met de Zuid-Chinese Zee en zuidwestelijk met de Golf van Thailand.

Door de langgerekte vorm van Vietnam zijn er grote verschillen in het landschap en klimaat binnen het land. Globaal genomen kan het land in drie delen worden opgedeeld. Het noordelijke deel van Vietnam wordt overheerst door het Annamitisch gebergte. Dit is een bergketen die wordt verdergezet uit China. Hier vind je de hoogste bergtoppen van het land. In dit deel stroomt de rivier Song Hong (Rode Rivier). De hoofdstad Hanoi ligt in de delta van deze rivier. Het klimaat in het noorden is erg variabel. De winters kunnen erg koud zijn en in de bergen kan het vriezen. De zomermaanden zijn dan weer erg warm en gaan hand in hand met het regenseizoen van mei tot oktober. Dit gebied heeft vaak te kampen met tyfoons die regelmatig overstromingen veroorzaken gedurende twee tot vier dagen.

Het zuidelijke deel van Vietnam is minder bergrijk. Hier ligt Ho Chi Minhstad, het commerciële centrum van het land en de voormalige hoofdstad van Zuid-Vietnam. De stad, die voorheen Saigon heette, werd in 1975 hernoemd naar de leider van de Vietminh. Zuid-Vietnam wordt gedomineerd door de delta van de Mekongrivier. Dit gebied is uiterst vruchtbaar waardoor er uitgestrekte rijstvelden terug te vinden zijn. In het zuiden heerst er een tropisch moessonklimaat met een droog seizoen van december tot april. Tijdens het regenseizoen van juni tot september heerst de zuidwestmoesson en vallen er zware regenbuien in de namiddag. De temperatuur is over het algemeen stabieler dan in het noorden.

Tussen het noorden en zuiden van Vietnam ligt een smalle strook land. De Annamitische bergketen vormt de westelijke natuurlijke grens met Laos en Cambodja. De kustvlakte ligt oostelijk. In dit dunbevolkte gebied duurt het regenseizoen van september tot november.

LINK

Maps of the World: Vietnam: website met kaarten van Vietnam.

LEES- EN KIJKTIPS

LEZEN

Het verdriet van Vietnam – Bao Ninh (NL)

1994 – Wanneer een Noord-Vietnamees na de oorlog tegen de Verenigde Staten terugkeert naar Hanoi, vindt hij zijn jeugdliefde als prostituee terug en is zeer geschokt.

Paradise of the Blind – Duong Thu Huong (EN)

1988 – Autobiografisch getint relaas van het leven van een jonge vrouw in het naoorlogse Vietnam onder het communistische bewind.

Vietnam: Rising Dragon – Bill Hayton (EN)

2010 – Journalist Bill Hayton kijkt naar de hedendaagse veranderingen in Vietnam. Zijn analyse van Vietnams politiestaat en systematische sociale controle worden afgewisseld met portretten van het stedelijke leven, cultureel erfgoed, religie, media en kunst.

KIJKEN

The Vietnam War – Ken Burns & Lynn Novick

2017 – De tiendelige serie vertelt het volledige verhaal van de controversiële oorlog in Vietnam: van de diepe wortels in het kolonialisme en de ontmanteling van Frans Indochina tijdens de eerste Vietnamoorlog, over de tweede Vietnamoorlog met de Amerikanen (1955-1975), tot de gevolgen vandaag.

VEILIGHEID IN VIETNAM

Vietnam is een relatief veilig land om te verblijven en te reizen, op enkele afgelegen gebieden en grensgebieden na. Als je advies over specifieke regio’s zoekt, vraag je best advies aan Vietnamezen of lokale autoriteiten. De grootste risico’s loop je in het verkeer. Het aantal zware verkeersongevallen stijgt immers de laatste jaren. Van alle verkeersdoden zijn 60% bromfietsbestuurders. Het is dus nodeloos om te stellen dat extra waakzaamheid geboden is bij verplaatsingen met bromfietsen. Als je zelf met een bromfiets wil rijden, is het essentieel een internationaal rijbewijs te hebben dat expliciet stelt dat je met een bromfiets mag rijden. Heb je een ongeluk met een bromfiets en heb je alleen een rijbewijs voor de auto, komt de verzekering niet tussen.

Verder is criminaliteit in Vietnam heel erg laag. Het is altijd mogelijk dat je in aanraking komt met kleine criminaliteit, zoals zakkenrollers of het per bromfiets weggraaien van tassen. Dit komt vooral voor in toeristische regio’s of grotere steden.

TIPS

» Neem een kopie van je paspoort of andere reisdocumenten. Bewaar je originele reisdocumenten in de kluis van je hotel.
» Houd geen grote sommen geld op zak.
» Houd ’s nachts steeds een kleine som bij de hand, zodat je bij betalingen je portefeuille niet moet bovenhalen.
» Houd je camera en andere voorwerpen van waarde dichtbij je lichaam en weg van het verkeer wanneer je op straat loopt.
» Laat bij het uitgaan je drankje nooit onbewaakt achter.
» Zoek geen demonstraties of grote menigtes op.
» Volg het advies van Vietnamese collega’s en vrienden op.

LINK

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken met een meer gedetailleerde beschrijving van de veiligheidsrisico’s, aanbevelingen voor reizen in het land en een mogelijkheid om zich te registreren tijdens je verblijf in Vietnam.

ALGEMENE INFORMATIE

Rwanda is één van de kleinste en dichtstbevolkte landen op het Oost-Afrikaanse continent met 12,3 miljoen inwoners. In tegenstelling tot veel andere Afrikaanse landen kent Rwanda één cultureel-linguïstische groep, de Banyarwanda met drie subgroepen: de Hutu (ca. 85%), de Tutsi (ca. 14%) en de Twa (ca. 1%).

Rwanda werd in 1884 gekoloniseerd door Duitsland en later, in 1916, door België. Beide Europese naties regeerden via de Rwandese koning en propageerden actief een pro Tutsi-beleid. Dit beleid zou de kiem leggen voor de genocide in 1994 waarbij naar schatting tussen 500,000 en 1,000,000 Tutsi en gematigde Hutu’s vermoord werden. Sinds 2000 is president Kagame aan de macht. Rwanda is één van de twee landen, naast Bolivia, die een vrouwelijke meerderheid kent in het parlement.

Ondanks de herinnering aan en de gevolgen van de genocide, wordt Rwanda beschouwd als een veilige bestemming en het toerisme is de afgelopen jaren dan ook sterk toegenomen. Het spotten van gorilla’s in het Volcanoes National Park – tegen erg hoge prijzen om het aantal toeristen te drukken en de gorilla’s te beschermen – is een belangrijke motor van het toerisme. Rwanda is één van de twee landen waar gorilla’s op een veilige manier kunnen worden bezichtigd.

Via het menu aan de linkerkant kan je over verschillende thema’s essentiële informatie over Rwanda opzoeken. Met behulp van verwijzingen naar boeiende en interessante webpagina’s willen we je verder op weg helpen. Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met zeer uitgebreide en algemene informatie over Rwanda.

» Hoofdstad: Kigali
» Bevolking: 12,374,397 (schatting in 2019)
» Oppervlakte: 26,338 km²
» Munteenheid: Rwandan Franc (RWF)
» Talen: Kinyarwanda is de officiële taal die door meer dan 93% van de bevolking wordt gesproken. Engels, Frans, en Swahili zijn ook officiële landstalen maar worden nauwelijks als eerste taal gesproken. Daarnaast bestaan er nog lokale talen
» Alfabetiseringsgraad: 73,2%
» Reisdocumenten: Paspoort en visum. Er kunnen verschillende types visums aangevraagd worden. Een visum van minder dan 30 dagen kan je bij aankomst aanvragen. Online kan je een visum tot 90 dagen vóór je aankomst aanvragen via: https://irembo.gov.rw/rolportal/en/web/dgie/newhome. Bij een aanvraag via de Rwandese ambassade in België, kan je terecht op volgende website: https://www.ambarwanda.be/formalites.
» Keuken: Rwanda kent geen grote nationale keuken. Enkele typische gerechten bestaan uit: Isombe (groene bladeren afkomstig van de cassave plant); Umutsima (een schotel van mais en cassave); Mizuzu (gefrituurde stukjes banaan); geitenbrochettes.
» Fooien: 10% à 15% in restaurants, hotels of bars, voor taxichauffeurs of dragers
» Stopcontacten: Types C, J – 230 V – 50 Hz

Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met algemene informatie over Rwanda.

LINKS

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd volgens de thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

VLIR-UOS: in 2015 hebben de Belgische ngo’s voor alle partnerlanden van de federale ontwikkelingssamenwerking een Gemeenschappelijke Contextanalyse (GCA) uitgewerkt. Deze bevat nuttige informatie over de politieke situatie, sociaaleconomische omstandigheden, de toestand van het milieu, enz.

Freedom of Thought Report: het Freedom of Thought Report wordt jaarlijks gepubliceerd door de International Humanist and Ethical Union (IHEU). Het kijkt naar de rechten en de behandeling van niet-gelovigen in alle landen van de wereld en heeft de bedoeling om de huidige situatie van de vrijheid van denken in kaart te brengen.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

Rwanda heeft weinig natuurlijke rijkdommen en tot op vandaag is de economie vooral gestoeld op overlevingslandbouw met eenvoudige werktuigen en technieken. Naar schatting 90% van de actieve bevolking in Rwanda werkt als boer. Aan de andere kant heeft Rwanda een vruchtbaar ecosysteem dat echter de bevolkingsgroei niet kan bijhouden waardoor import van voeding noodzakelijk is. De voornaamste landbouwgewassen zijn matoke (groene bananen), (zoete) aardappelen, bonen, maniok, tarwe en maïs. Landbouw draagt 30,9% (2017) bij aan het Bruto Nationaal Product (BNP) en landbouwproducten maken ongeveer 63% uit van de inkomsten uit export. Koffie, thee en mineralen zijn de belangrijkste exportproducten met als bestemmingen voornamelijk China, Duitsland en de Verenigde Staten.

De industriële sector is vrij klein en maakt 17,6% van het BNP uit (2017) waarbij de mijnindustrie (mineralen) erg belangrijk is, met toepassingen in tal van elektronische en communicatieapparaten zoals mobiele telefoons. Elektriciteitstekorten, conflicten in buurlanden en een gebrek aan een goeie transportinfrastructuur blijven een handicap voor de ontwikkeling van de privésector. De dienstensector is, na een recessie in de jaren 2000, terug opgeklommen naar de grootste sector van het land met een bijdrage van 51,5% aan het BNP (2017). Het bank- en financiewezen, de klein- en groothandel, transport, hotels en restaurants zijn enkele van de belangrijke motoren.

Hoewel de genocide in 1994 de fragiele economie rake klappen toebracht, is Rwanda in staat geweest om substantiële vooruitgang te boeken en rapporteert het sinds 2003 een jaarlijkse groei van 6 tot 8 % samen met een lage inflatiegraad. De overheid heeft ook een gunstig fiscaal regime doorgevoerd en zet in op onderwijs, infrastructuur en zowel buitenlandse- als binnenlandse investeringen om armoede terug te dringen. Dit is ook te zien in de cijfers: in 2015 leefde 39% van de bevolking onder de armoedegrens terwijl dat in 2006 nog 57% bedroeg. Het spreekt voor zich dat er nog veel werk aan de winkel is en dat armoede een grote uitdaging blijft voor Rwanda. Eén van de strategieën om de status van een midden-inkomensland te bereiken, is het inzetten op informatie- en communicatietechnologieën. Daarnaast bouwt Rwanda zogenaamde ‘Special Economic Zones’ uit: zones te vergelijken met industrieparken waar ondernemingen genieten van fiscale, sociale en economische maatregelen. Deze zones zijn erop gericht investeringen uit alle sectoren (maar specifiek uit de agro business, handel en logistieke sector, informatie- en communicatiesector, de mijnbouw en bouwsector) aan te trekken om zo economische groei te bewerkstelligen.

LINK

Human Development Report 2019: Human Development Report van UNDP met daarin een analyse van ontwikkeling in Rwanda.

GENDER EN SEKSUALITEIT

Het Global Gender Gap rapport onderzoekt jaarlijks genderongelijkheid op vlak van gezondheid, educatie, politieke participatie en economische betrokkenheid. Rwanda bekleedt de eerste plaats onder Afrikaanse landen en de negende plaats wereldwijd in 2020 (Global Gender Gap Index), daarmee zakt het land drie plaatsen ten opzichte van het jaar voordien. Hoe dan ook, inzake gendergelijkheid streeft Rwanda de talloze Westerse landen voorbij. Na de genocide waarbij verkrachting als oorlogsinstrument werd ingezet en talloze vrouwen brutaal verkracht werden, gaf de overheid ruim aandacht en prioriteit aan de plaats van de vrouw in de maatschappij. Dit is merkbaar aan de functies die vrouwen bekleden in de regering, het inzetten op onderwijs van meisjes en de rol van vrouwen in de gezondheidszorg.

Politiek gezien werd in 2003 een wet aangenomen die een quota van 30% oplegde voor vrouwen in verkiesbare posities en tien jaar later braken de verkiezingen in het Rwandese Parlement een record met 64% verkozen vrouwen. Toch wordt de capaciteit van vrouwen in Rwanda nog steeds in vraag gesteld en moeten ze blijven opboksen tegen vooroordelen.

In het onderwijs zien we nagenoeg evenveel jongens als meisjes op de schoolbanken van het basisonderwijs. Bijna 80% van de jongens maakt het primair onderwijs af terwijl dat voor meisjes bijna 76% is. In het secundair zakt het aantal inschrijvingen maar zijn er meer meisjes dan jongens (een ratio van 1,12 meisjes ten opzichte van 1 jongen). Weinig maken het lager secundair echter af: 39% van de meisjes en 34% van de jongens die zich inschrijven voltooien ook effectief hun secundair onderwijs.

Moedersterfte is het laatste decennium sterk afgenomen: op vijf jaar tijd (van 2010 tot 2015) halveerde de moedersterfte van 468 doden per 100.000 inwoners naar 210. Voor jonge, ongetrouwde moeders in Rwanda, blijft het leven hard: ze vinden geen werk en worden vaak verstoten door hun familie. Gendergelijkheid lijkt eerder van toepassing te zijn op de meer welgestelde families.

LINK

Vrouwen nemen het voortouw in Rwanda (MO*, 2014)

ONDERWIJS

Na de genocide werd er stevig in onderwijs geïnvesteerd met de bedoeling de inschrijvingspercentages naar omhoog te krikken. In 1996 werd het schoolsysteem omgevormd tot een systeem met 6 jaar primair onderwijs (onderwezen in Kinyarwanda), 3 jaar lager secundair onderwijs en 3 jaar hoger secundair onderwijs (beide in Frans en Engels onderwezen). Later, in 2008, werd Engels de officiële onderwijstaal, behalve in de eerste drie jaren van het basisonderwijs. Dit met als reden de integratie van Rwanda in de Oost-Afrikaanse Gemeenschap te bevorderen.

Vanaf 2006 voorzag de Rwandese overheid gratis onderwijs in het publieke scholennet voor 9 jaar: 6 jaar van het lager onderwijs en drie jaar in het secundair. In 2012 werd dit opgetrokken tot 12 jaar. Ondanks het feit dat onderwijs gratis is, worden ouders wel geacht schoolmaterialen aan te kopen en bij te dragen aan de kosten om scholen te bouwen. Dit is voor sommige een te hoge kost waardoor een deel van de kinderen achterop blijft hinken. Hoewel inschrijvingsgetallen wijzen op een bijna volledige scholingsgraad (96 % in het primair onderwijs in 2015), blijkt dat in de praktijk veel minder leerlingen het onderwijs afmaken. Er zijn ook een aantal private scholen in het land, waarvan sommige behoren tot de Kerk, die hetzelfde curriculum volgen maar wel inschrijvingsgeld aanrekenen.

Ondanks de inspanningen van de overheid om kinderen naar school te laten gaan, blijft het algemene opleidingsniveau laag. Een gemiddelde Rwandees blijkt 3,3 jaar op de schoolbanken door te brengen (ter vergelijking: in Sub-Sahara Afrika is dat 4,5 jaar). De onderwijsinfrastructuur is namelijk ontoereikend voor het groeiend aantal leerlingen net als de schoolmaterialen. In het secondair onderwijs, waar de inschrijvingsgraad iets meer dan 28% (2015) bedraagt, is er tevens een tekort aan gekwalificeerde leerkrachten.
Daarnaast telde Rwanda in 2015 44 hogere onderwijsinstellingen (12 openbare en 32 private).

LINK

VLIR-UOS, Country Sheet Rwanda: deze landenfiche (zie factsheet bij background documents) van VLIR-UOS bevat naast algemene informatie over Rwanda ook een gedetailleerde uitleg over het onderwijssysteem en een overzicht van de ontwikkelingssamenwerking in het land, vooral vanuit VLIR-UOS en de Vlaamse instellingen van het hoger onderwijs.

GEZONDHEIDSZORG

De kwaliteit van het gezondheidszorgsysteem in Rwanda is historisch gezien erg laag, zowel vóór als onmiddellijk na de genocide in 1994. Iets meer dan 20 jaar geleden stierven nog steeds 1 op 5 kinderen voor hun 5de verjaardag, vaak aan de gevolgen van malaria. In 2000 maakte president Kagame van de gezondheidszorg een prioriteit via het Vision 2020 overheidsprogramma. Tegen 2013 werden uitgaven aan de gezondheidszorgsector opgetrokken tot 6,5% van het BNP, vergeleken met een luttele 1,9% in 1996. Ook werd er een systeem van zorgverzekeraars opgezet op lokaal niveau: de zogeheten ‘mutuelles de santé’. De armste onder de bevolking betalen geen premie in dit systeem terwijl het maximum per volwassene 8 dollar per jaar bedraagt. In 2014 was meer dan 90% van de bevolking aangesloten bij een dergelijke mutualiteit.

Rwanda is er dan ook de laatste jaren op vooruitgegaan wat betreft verschillende belangrijke gezondheidsindicatoren. Zo nam de levensverwachting toe van 55,2 naar 64 jaar tussen 2005 en 2013; zakte de kindersterfte van 106,4 naar 52 kinderen (onder 5 jaar) per 1000  geborenen, en werd tuberculose met ongeveer 30% teruggedrongen. Ondanks deze vooruitgang, blijft het algemene gezondheidsprofiel van Rwanda zwak door onder meer een hoge graad van overdraagbare aandoeningen zoals AIDS/HIV. Er is ook een nijpend tekort aan medisch personeel met enkel 0,84 dokters, verpleegsters en vroedvrouwen per 1000 inwoners (ter vergelijking: België kent meer dan 3 huisartsen per 1000 inwoners).

Rwanda richt zich ook op familieplanning en het gebruik van anticonceptiemiddelen wat geleid heeft tot een daling in het gemiddeld aantal geboortes per vrouw van 5,6 in 2005 tot 4,5 in 2016. Toch betekent dit dat de bevolking nog steeds met meer dan 2% groeit wat een grote druk legt op het ecosysteem, de infrastructuur en de beschikbare landbouwgronden. Landbouwproductie en toegang tot drinkbaar water blijven voor vele families daarom onder druk staan en vormen een blokkade voor de inspanningen van de overheid om armoede uit te roeien.

POLITIEK

Drie jaar voor de Rwandese onafhankelijkheid van België in 1959, verdreven de Hutu’s, de etnische meerderheid in Rwanda, de heersende Tutsi koning. Bij de onafhankelijkheid in 1962, transformeerde Rwanda van een koninkrijk geleid door een Tutsi, naar een republiek met een Hutu president als staatshoofd. Tijdens deze en de daaropvolgende jaren werden duizenden Tutsi’s vermoord en vluchtten zo een 150,000 Tutsi’s naar naburige landen. De kinderen van deze Tutsi vluchtelingen vormden later de rebellengroep ‘Rwandan Patriotic Front’ (RFP), actief vanuit Uganda en het Noorden van Rwanda. Het RFP zou in 1990 een burgeroorlog opstarten die uitmondde in de genocide die begon in april 1994. De genocide werd met steun van de door Hutu’s geleide overheid georkestreerd. Uiteindelijk versloeg het RFP zowel het nationale leger van Rwanda als de Hutu militairen en vestigde het een eenheidsregering onder leiding van president Bizimungu. Het RPF is sinds 1994 de dominantie politieke partij gebleven en kan zowel doorheen het land als ver daarbuiten op steun rekenen omwille van de vrede en stabiliteit die de partij gebracht heeft alsook haar inspanningen voor economische groei.

In 2000 volgde Kagame, een voormalige leider van het RPF, Bizimungu op. In principe wordt de president, die de Eerste Minister en de leden van de Ministerraad aanduidt, elke 7 jaar verkozen door een volksstemming. Hoewel een president oorspronkelijk twee ambtstermijnen aan de macht kon blijven, werd de grondwet (artikel 101) op initiatief van Kagame gewijzigd in 2016 via een referendum. In 2017 werd Kagame herverkozen met 98% van de stemmen. Door deze grondwetswijziging kan hij in principe tot 2034 aan de macht blijven.

De grondwet voorziet in een meerpartijensysteem gebaseerd op democratische verkiezingen, maar in de praktijk pakt dit anders uit, zoals hierboven reeds beschreven. Ook Human Rights Watch rapporteert dat bij wet verschillende vormen van meningsverschillen niet getolereerd worden onder het mom van het verhinderen van een mogelijk nieuwe genocide. Amnesty International lijkt die mening te delen toen ze in haar rapport uit 2014-2015 meldde dat dergelijke wetten worden misbruikt om opsluitingen te legitimeren van mensen die zich beroepen op het recht op vrijheid van vereniging of vrijheid van meningsuiting. Daarnaast berichtte de mensenrechtenorganisatie Freedom House dat de overheid in 2015 de registratie van nieuwe politieke partijen had geboycot en leiders van verschillende bestaande partijen had gearresteerd zodat er geen nieuwe presidentskandidaten ten tonele konden verschijnen in de aankomende verkiezingen. Een overwinning van 98% voor Kagame in 2017 duidt inderdaad naar alle waarschijnlijkheid op het gebrek aan echte oppositiepartijen.

LINK

Geschiedenis Rwanda

GESCHIEDENIS EN CULTUUR

Sinds het midden van de 18^de eeuw werd het Koninkrijk van Rwanda, één van de acht koninkrijken die zich sinds de 15^de eeuw had gevormd in het land en bijzonder belangrijk was. Dit Koninkrijk kende haar hoogtepunt tijdens de 19^de eeuw onder de heerschappij van Koning Kigeli Rwabugiri. Rwabuguri breidde het koninkrijk uit en voerde administratieve hervormingen door, waaronder de ‘ubuhake’. Ubuhake bepaalde dat Tutsi beschermheren een geprivilegieerde status genieten omdat ze hun vee afstaan aan Hutu of Tutsi cliënten in ruil voor economische en persoonlijke diensten. Ook was er de ‘uburetwa’, een leendienst waarbij Hutu’s gedwongen werden te werken voor Tutsi chefs. Deze hervormingen legden de basis van de eerste breuklijnen tussen Hutu’s en Tutsi’s.

Tijdens de Conferentie van Berlijn, de start van het koloniaal tijdperk in 1884, werd Rwanda toegewezen aan Duitsland als onderdeel van Duits Oost-Afrika. Duitsland greep niet direct in op de sociale structuren van het land maar oefende invloed uit via de koning en de bestaande hiërarchie en delegeerde deel van de macht aan lokale chefs. Tijdens de Eerste Wereldoorlog nam België het roer over (van zowel Rwanda als Burundi). De Belgen hanteerden een meer direct koloniaal bestuur, vereenvoudigden en centraliseerden de machtsstructuur en introduceerden grote projecten in onderwijs, gezondheid, openbare werken en landbouw (zoals de introductie van nieuwe gewassen en efficiëntere landbouwtechnieken om hongersnoden in te dijken). Zowel de Duitsers als de Belgen maakten een onderscheid tussen Hutu’s en Tutsi’s waarbij de superioriteit van de Tutsi’s gepromoot werd. Het was wel mogelijk voor gegoede Hutu’s om Tutsi te worden en dus te veranderen van ‘ras’ maar in 1935, met de invoering van de identiteitskaarten, kon niemand meer overstappen naar een ander ras.

Rwanda bereikte uiteindelijk haar onafhankelijkheid op 1 juli 1962 waarna verschillende cycli van geweld tussen Hutu’s en Tutsi’s volgden, die steeds pro Hutu beslecht werden. In 1973 greep Juvénal Habyarimana, op dat moment stafchef van het Rwandese leger en voordien Minister van de Nationale Garde en Politie, de macht met een militaire staatsgreep. Het pro-Hutu beleid ging door maar er waren betere economische perspectieven en minder geweld tegen de Tutsi’s. De Twa, een bevolkingsgroep die slechts 1 % uitmaakte van de bevolking, raakten steeds meer geïsoleerd en de meesten van hen werden bedelaars. Met een stijgende bevolking (een meer dan verviervoudiging op 55 jaar tijd) werd de competitie om land steeds sterker. Het nijpende tekort aan land en de verdeeldheid tussen Hutu’s en Tutsi’s luidden in 1990 de Rwandese burgeroorlog in waarbij het Rwandan Patriotic Front (RPF), een rebellengroep van ongeveer 500,000 gevluchte Tutsi’s, Rwanda binnenviel. In 1993 ging Habyarimana uiteindelijk akkoord met een staakt-het-vuren en tekende hij het Arusha akkoord met de RPF. Maar toen zijn privé vliegtuig neergehaald werd op 6 april 1994 in Kigali, kwam een einde aan het staakt-het-vuren. Dit was het startschot voor de Rwandese genocide waar in amper 100 dagen tijd tussen een half miljoen en een miljoen Tutsi’s, gematigde Hutu’s en Twa’s vermoord werden in georganiseerde aanvallen van de regering. De internationale respons op dit drama was bedroevend laag. Ook bleek achteraf dat de internationale gemeenschap signalen die duidden op wat komen zou, te lang genegeerd had. Kofi Annan, de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties (1997-2006), zei 10 jaar na de feiten er het volgende over: “The genocide in Rwanda should never, ever have happened. But it did. The international community failed Rwanda, and that must leave us always with a sense of bitter regret and abiding sorrow”. Tegen juli kon de RPF de situatie onder controle krijgen. Rwanda begon aan een lange periode van verzoening en zoeken van gerechtigheid waarbij het International Hooggerechtshof voor Rwanda in Arusha (Tanzania) een cruciale rol speelde net zoals de Gacaca, een traditioneel dorpsrechtssysteem dat geherintroduceerd werd. Het Memorial Museum in Kigali herdenkt de genocide en heeft ook aandacht voor andere genocides die in de menselijke geschiedenis hebben plaatsgevonden. Aan de genocide namen ook gewone burgers deel, die soms hun eigen familie en buren vermoordden. Daders en slachtoffers kwamen uit hetzelfde dorp en moesten nadien weer zien samen te leven, terwijl de slachtoffers allemaal één of beide ouders, broers, zussen en andere familieleden gruwelijk hadden zien vermoord worden. Vandaag likt Rwanda nog steeds haar wonden en blijft het moeilijk voor de bevolking anderen te vertrouwen.

Muziek en dans maken een integraal onderdeel uit van Rwandese ceremoniën, festivals, sociale bijeenkomsten en verhalenvertellingen. Het land heeft een groeiende populaire muziekindustrie met als meest populaire genre hip hop, met een mix van dancehall, rap, ragga, R&B en dance-pop. Rwanda heeft nog geen lange geschiedenis van geschreven literatuur maar heeft wel een sterke mondelinge traditie van poëzie en volksverhalen. De Rwandese genocide resulteerde in het ontstaan van geschreven literatuur door getuigen, essays en fictie door een nieuwe generatie. De genocide was ook onderwerp van een reeks films zoals Hotel Rwanda, Shake Hands with the Devil, Sometimes in April, and Shooting Dogs.

De laatste zaterdag van elke maand in Rwanda, is umuganda, een nationale ochtend van verplichte gemeenschapsdienst tussen 8 en 11 uur. Iedereen tussen 18 en 65 die het fysiek aankan, wordt verwacht een gemeenschapstaak uit te voeren zoals het schoonmaken van de straat of huizen bouwen voor kwetsbare mensen.

Hét nationale gerecht van Rwanda bestaat niet echt. Rwanda kent verschillende gerechten zoals Ugali, een soort pap gemaakt van maïs en water, wat in heel Oost-Afrika wordt gegeten. Isombe wordt gemaakt van gestampte cassave bladeren en geserveerd met gedroogde vis. Matoke is gemaakt van gebakken of gestoomde bakbananen en zo zijn er nog gerechten op basis van lokale landbouwproducten. Vlees is een zeldzaamheid voor de meeste Rwandezen en vis, voornamelijk Tilapia, is voor diegene die dicht bij een meer wonen.

Qua religie is Rwanda overwegend een Romaans katholiek land, hoewel er na de genocide veel bekeringen waren naar het Evangelisme en in mindere mate naar de Islam. Volgens een telling uit 2012 beschouwt 43,7% zichzelf als Romaans katholiek, 37,7% protestant, 11,8% Seventh Day Adventist (een strekking uit het protestants christendom) en 2% moslims. De resterende 4,8% gaf geen religie op, gaf aan niet gelovig te zijn of houdt er een traditioneel geloof op na.

Voetbal is Rwanda’s meest populaire teamsport. Het Ministerie van Sport in Rwanda promoot sporten onder alle lagen van de bevolking én voor alle leeftijden, en doet dit met succes. Sport wordt ook gezien als een middel om vriendschappen aan te moedigen en te bouwen aan vrede en harmonie. Mathias Ntawulikura and Abdul Sibomana zijn bekende Rwandese atleten.

GEOGRAFIE

Rwanda ligt in Oost-Afrika, een tikkeltje ten zuiden van de evenaar en wordt volledig omsloten door land. Het grenst in het noorden aan Uganda, in het oosten aan Tanzania, in het zuiden aan Burundi en in het westen aan de Democratische Republiek Congo. Met een oppervlakte van 26,338 km² is het als vierde kleinste land in Afrika een beetje kleiner dan België.

Lake Kivu is (met een maximale diepte van 480 meter) het grootste meer van het land en maakt deel uit van het Afrikaanse Grote Merengebied die zich bevinden in de East African Rift. Rwanda telt niet alleen veel meren maar ook veel bergen, vandaar de bijnaam: “Pays des mille collinnes”. Het gebergte bevindt zich vooral in het midden en westen van het land en maakt deel uit van Albertine Rift Gebergte, dat zich uitstrekt over bijna de hele westelijke grens. De hoogste pieken bevinden zich in het Virunga vulkaangebergte met als hoogste punt de Karisimbi berg op 4507 meter. Terwijl het midden en westen van het land vooral heuvelachtig is, wordt het oosten gekenmerkt door savanne, vlaktes en moerassen.

Rwanda kent een gematigd tropisch klimaat: de nabijheid van de evenaar (met de bijhorende hitte) wordt gecompenseerd doordat het hoog gelegen is. Daardoor liggen de temperaturen lager dan in de meeste evenaarslanden. Verder zijn er twee regenseizoenen: het eerste, lange regenseizoen loopt van februari tot juni en het tweede, kortere regenseizoen van oktober tot december. Door de opwarming van de aarde is het patroon van de regenseizoenen veranderd waarbij het aantal dagen regen lager ligt maar de frequentie van stortregen – vaak nefast voor de landbouw – toegenomen is. Beide fenomenen, minder regendagen en meer stortregens, treft de landbouw hard omdat het de productiviteit naar beneden haalt.

LINKS

Maps of the World: Rwanda: website met interessante kaarten van Rwanda.

VEILIGHEID IN RWANDA

Criminaliteit is geen groot probleem in Rwanda en zijn er geen specifieke veiligheidsproblemen. Zoals overal, zijn er zakkenrollers en gauwdieven en ben je op drukke plekken beter extra voorzichtig. Mocht je na zonsondergang nog op stap willen, doe dit dan nooit alleen en verplaats je per auto. Soms komt ook zware criminaliteit, zoals gewelddadige overvallen, voor. Belangrijk hierbij is om geen weerstand te bieden. Verder wordt het aangeraden grote samenscholingen en/of politieke bijeenkomsten te vermijden.

Momenteel worden alle niet-essentiële reizen vanuit Rwanda naar Burundi afgeraden. Aan de noordwestelijke en zuidwestelijke grenzen van Rwanda zijn er incidenten geweest met buitenlandse gewapende groepen. Grensgebieden vereisen hoe dan ook extra voorzichtigheid en in alle gevallen moeten de instructies van de overheid nauwgezet opgevolgd worden.
Het wegverkeer in Rwanda kan chaotisch zijn. Vermijd daarom het gebruik van moto-taxi’s en minibussen aangezien 75% van de ongevallen met dit soort voertuigen gebeuren. Het wordt afgeraden om na zonsondergang buiten de steden te rijden, omwille van de slechte toestand van de wegen. Verplaatsingen in de nationale parken moeten gebeuren in het bijzijn van een gids.

Homoseksualiteit in Rwanda wordt strafrechtelijk niet vervolgd, maar wordt tegelijk maatschappelijk nog niet volledig aanvaard. Voor meer informatie kan je gaan kijken naar het Trans Legal Mapping Report van ILGA dat een wereldwijd overzicht geeft van verschillende wetten, procedures en beleid voor trans en genderdiverse personen.

TIPS

» Zorg voor een kopie van je paspoort. Maak ook een scan van je belangrijkste reisdocumenten.
» Draag geen waardevolle voorwerpen in het openbaar (laptop, iPhone, etc.) en draag geen opvallende sieraden of juwelen.
» Wees alert als je een bank of geldautomaat verlaat.
» Ga na zonsondergang niet alleen de straat op.
» Neem alleen officiële (gele) taxi’s: ze hebben registratienummers op de deur en een taximeter. Zet het telefoonnummer van een officiële taxicentrale in je gsm.
» Bied geen verzet bij een overval of beroving.
» Hou nooit grote sommen geld op zak.

LINK

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken met een meer gedetailleerde beschrijving van de veiligheidsrisico’s, aanbevelingen voor reizen in het land en een mogelijkheid om zich te registreren tijdens je verblijf in Rwanda.

ALGEMENE INFORMATIE

Peru is een land met een lange en rijke geschiedenis en heeft de laatste jaren een sterke economische opgang gekend. Desondanks blijven er grote verschillen tussen rijk en arm en tussen stad en platteland. Aan een bloedige burgeroorlog kwam in de jaren 1990 een einde onder toenmalig president Alberto Fujimori, doch in zijn strijd tegen de rebellengroepering Sendero Luminoso (Lichtend Pad) ging hij hardhandig te werk. De voormalige president werd voor zijn veelvuldige schendingen van de mensenrechten in 2009 veroordeeld tot een langdurige gevangenisstraf, een unicum in de Latijns-Amerikaanse geschiedenis.

De huidige stabiliteit maakt het tot een veilig gastland voor studenten van het Vlaamse hoger onderwijs. Ook de rijke cultuur en geschiedenis en de enorme diversiteit aan landschappen en ecosystemen maken van Peru een van de favoriete bestemmingen voor een stage of onderzoek in het Zuiden.

Om je goed voor te bereiden op je verblijf is het aan te raden om de cultuur en de samenleving beter te leren kennen. Via het menu aan de linkerkant kan je over verschillende thema’s essentiële informatie opzoeken. Met behulp van verwijzingen naar boeiende en interessante webpagina’s, maar ook via artikels die je in onze Library vindt, willen we je verder op weg helpen.

» Hoofdstad: Lima
» Bevolking: 31.331.228 (2018)
» Oppervlakte: 1.285.216 km²
» Munteenheid: Peruaanse nuevo sol (PEN)
» Taal: Spaans, Quechua, Aymara
» Alfabetiseringsgraad: 94,2 % (2018)
» Reisdocumenten: geldig paspoort voor de ganse duur van het verblijf
» Vaccinaties: poliomyelitis, tetanus, difterie, kinkhoest, mazelen, hepatitis A, gele koorts
» Keuken: ceviche (visgerecht), adobo (gemarineerd vlees), causa rellena, lomo saltado, chaufa (Aziatisch-Peruaans gerecht), ají de gallina, papas a la huancaína, Inca Kola, pisco
» Fooien: Restaurants 10 %; Hotels 10 % ; Taxichauffeurs 15 %; Chauffeurs $ 2/dag; Gidsen $ 3/dag
» Stopcontacten: Types A, C – 220 V – 60 Hz

Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met algemene informatie over Peru.

Links

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd op volgende thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

VLIR-UOS: overzicht van de samenwerking van VLIR-UOS en het Vlaamse hoger onderwijs met Peru. Interessant zijn de achtergronddocumenten zoals de Peru Fact Sheet.

GCA Peru: in 2015 hebben de Belgische ngo’s voor alle partnerlanden van de federale ontwikkelingssamenwerking een Gemeenschappelijke Contextanalyse (GCA) uitgewerkt. Deze bevat nuttige informatie over de politieke situatie, sociaaleconomische omstandigheden, de toestand van het milieu, de genderproblematiek, enz.

Freedom of Thought Report: het Freedom of Thought Report wordt jaarlijks gepubliceerd door de International Humanist and Ethical Union (IHEU). Het kijkt naar de rechten en de behandeling van niet-gelovigen in alle landen van de wereld en heeft de bedoeling om de huidige situatie van de vrijheid van denken in kaart te brengen.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

Na een zware economische crisis die leidde tot een algemene recessie en hyperinflatie in de jaren 1980, werden begin jaren 1990 verregaande hervormingen doorgevoerd. De zogenaamde “Fujishock”, genoemd naar toenmalig president Alberto Fujimori, stond voor een sterk neoliberale koers. De rol van de staat en de sociale voorzieningen werden sterk teruggeschroefd, terwijl private investeringen werden aangemoedigd door minder regulering en minder bescherming voor werknemers. Hoewel dit voor een groeiende ongelijkheid heeft gezorgd, kan Peru de laatste decennia rekenen op een sterke en stabiele economische expansie. De inkomensongelijkheid laat zich gelden op verschillende niveaus, waarbij ook tussen de regio’s grote verschillen bestaan, en worden versterkt door de alomtegenwoordige corruptie.

De Peruaanse economie is in de eerste plaats gebaseerd op de export van producten uit de primaire sector (grondstoffen en voedsel). Mijnbouw, aardolieontginning en visvangst zijn bepalend voor de economische conjunctuur, voor (buitenlandse) investeringen en als bron voor deviezen. Peru is, na Canada en Australië, de derde belangrijkste bestemming voor investeringen in de mijnbouw. De voorbije jaren vertegenwoordigde de uitvoer van grondstoffen uit mijnbouw en aardolieontginning meer dan 75% van de totale export. In relatie met de ontginning van grondstoffen groeiden ook de bouwsector, de financiële diensten en de handel.

Ongeveer 30% van het Peruaanse grondgebied is bestemd voor landbouw, maar slechts een derde van deze gebieden wordt op dit moment gecultiveerd. Hoewel in de jaren 1970 en 1980 getracht werd om de grote haciendas te verdelen onder de boeren, is er opnieuw een beweging naar grotere landbouwgronden in handen van machtige bedrijven. De belangrijkste landbouwproducten zijn koffie en cacao.

De afhankelijkheid van de Peruaanse economie van de primaire sector, maakt haar kwetsbaar voor crises. Een terugval van de vraag naar mijn- en industriële producten in 2014 op de externe markt, zorgde voor een stevige terugval van de economische groei. Enkel de toenemende groei van de export van landbouwproducten kon erger voorkomen. Het in 2014 gelanceerde Plan Nacional de Diversificación Productiva (PNDP) moet hieraan tegemoetkomen door de productie in het land te diversifiëren.

Toen Pedro Pablo Kuczynski president Ollanta Humala opvolgde in 2016 richtte hij zich op economische hervormingen en een vrijemarktbeleid gericht op het stimuleren van buitenlandse investeringen in Peru. De mijnproductie steeg aanzienlijk over de periode 2016-2017 waardoor Peru een van de hoogste bbp-groeicijfers van Latijns-Amerika bereikte. Lokale gemeenschappen bleven echter achter zonder drinkbaar water, met een bodem vol giftige metalen of zelfs helemaal niets meer van kostbare landbouwgrond. De massale overstromingen begin 2017 zorgden voor een rem op de groei, enigszins gecompenseerd door extra overheidsuitgaven gericht op herstelinspanningen.

De ontwikkeling van Peru tot een middeninkomensland heeft geleid tot een afname van de extreme armoede en de opkomst van een welvarende middenklasse. Toch zien we dat de ongelijkheid in Peru nog bijzonder groot is. Zowel tussen de stedelijke en de rurale gebieden als tussen de kustregio en het binnenland zijn de verschillen immens.

LINKS

Landenfiche Peru van de Wereldbank: fiche van de Wereldbank met cijfers en artikels over recente economische ontwikkelingen in het land

Landenfiche Peru van de Internationl Labour Organization: fiche van de ILO met artikels over sociale en arbeidsrechten in het land.

GENDER EN SEKSUALITEIT

Verschillen tussen mannen en vrouwen in Peru komen onder meer tot uiting in de armoede- en werkloosheidscijfers. Zo leeft in de stedelijke gebieden ca. 17 % van de vrouwen in armoede, en in de rurale gebieden is dat zelfs ca. 53 %. Ongeveer 30 % van de vrouwen heeft geen eigen inkomsten en de vrouwen die wel een job hebben verdienen gemiddeld maar liefst 46 % minder dan de werkende mannen. Vooral de vrouwen op het platteland zijn kwetsbaar en het overheidsprogramma Pensión 65 – dat financiële ondersteuning biedt aan oudere vrouwen in armoede – komt niet tegemoet aan alle rechthebbenden.

Ook in het onderwijs is nog een grote ongelijkheid merkbaar, opnieuw vooral op het platteland. Slechts 24 % van de vrouwen op het platteland heeft secundair onderwijs genoten; in de steden gaat het om 67 % van de vrouwen. Uit studies blijkt dat de verschillen tussen mannen en vrouwen vooral te verklaren zijn door vier factoren: de taakverdeling op basis van geslacht, tienerzwangerschappen, gendergeweld en etnische of raciale discriminatie. De laatste jaren zien we wel dat de alfabetiseringsgraad bij vrouwen steeds dichter komt bij deze van de mannen.

Uit een census van 2012 blijken vrouwen ook op het vlak van grondbezit een grote achterstand te hebben. Ongeveer 4/5 van de beschikbare landbouwgrond is in handen van mannen, slechts 1/5 is dus in het bezit van vrouwen.

Geweld tegen vrouwen komt veelvuldig voor in Peru. Het land heeft het 2^de hoogste cijfer voor vrouwenmoord in de regio Latijns-Amerika en de Caraïben. In 2010 verklaarde 68 % van de vrouwen in een echtelijke relatie het gevoel te hebben gehad dat hun partner hen wil controleren, door na te gaan waar ze heengaan, jaloers gedrag of zelfs bezoeken aan vrienden te verbieden. 38 % heeft fysiek of seksueel geweld ervaren, een cijfer dat nog oploopt bij vrouwen met minder economische middelen. Slechts een minderheid doet ook aangifte bij de autoriteiten.

Hoewel seksuele relaties tussen personen van hetzelfde geslacht legaal zijn in Peru, heeft het land nog een lange weg af te leggen op het vlak van holebirechten. Zo heeft president Kuczynski in januari 2017 een besluit gelanceerd dat alle vormen van discriminatie en haatmisdrijven op basis van seksuele oriëntatie en genderidentiteit verbiedt, maar het Congres heeft dit enkele maanden later verworpen. Ook kunnen koppels van hetzelfde geslacht zich niet officieel registreren in Peru.

LINKS

Eerste lesbische parlementslid Peru wil met ‘sterke strijd’ lhbti+rechten versterken (MO*, 2021)

Gelukkige Vrouwendag in Peru? Helaas niet! (MO*, 2019)

Protest in Peru, ‘land van verkrachters’ (MO*, 2017)

Opnieuw slachtoffer van vrouwenmoord in Peru (MO*, 2017)

Latin America’s battle over “gender ideology” (The Economist, 2017)

ONDERWIJS

De laatste decennia is de scholingsgraad in Peru sterk toegenomen, maar de kwaliteit laat nog te wensen over en er zijn geen duidelijke nationale doelstellingen. In 2017 ging 3,9 % van het bbp naar onderwijs, wat minder is dan de gemiddelden in Latijns-Amerika. Slechts een derde van de middelen komt daarenboven van de overheid en twee derde vanuit privé-initiatieven. Toch zijn ook de privéscholen meestal van minderwaardige kwaliteit.

De alfabetisering neemt toe de voorbije decennia, vooral dan in de steden. Uit een census van 2018 bleek dat 6 % van de volwassenen geen enkel onderwijsniveau heeft afgewerkt. 23,2 % had enkel de lagere school beëindigd. Grote verschillen merken we wanneer de stedelijke en rurale gebieden worden vergeleken, maar ook tussen mannen en vrouwen. Een van de problemen op het platteland is dat het onderwijs te ver van de economische en culturele realiteit van de jongeren staat. Vooral het interculturele en tweetalige onderwijs is nog amper ontwikkeld en het lesmateriaal houdt te weinig rekening met de culturele diversiteit van het land.

Om de kwaliteit en de leerprocessen te verbeteren heeft de Peruaanse regering in 2007 het Proyecto Educativo Nacional al 2021 gelanceerd. De beschreven strategieën focussen vooral op de ontwikkeling van gerichte programma’s om het rendement te verhogen en op de versterking van het onderwijspersoneel. Enkele structurele problemen, zoals de gebrekkige link tussen het onderwijs en een inclusief ontwikkelingsmodel, worden echter onvoldoende aangepakt.

De universiteiten in Peru hebben een grote autonomie, maar een nieuwe universitaire wet van juli 2014 zorgt voor een strengere regelgeving. Deze was nodig om de wildgroei aan private universiteiten tegen te gaan, waarvan velen geen officiële goedkeuring genoten en waar de kwaliteit van docenten en onderzoek eerder laag was. De vroegere Asamblea Nacional de Rectores werd vervangen door een Superintendencia Nacional de Educación Superior (SUNEDU), die moet nagaan of de instellingen aan bepaalde criteria voldoen. Toch bestaan nog altijd grote verschillen en de beste universiteiten bevinden zich in de hoofdstad Lima. De toegang tot bepaalde universiteiten hangt ook sterk af van de sociaaleconomische achtergrond van de studenten. De nieuwe wet heeft voorzien in ondersteuning voor 12 publieke universiteiten, die zo extra middelen kunnen inzetten voor onderzoek, personeel en beurzen.

Link

VLIR-UOS, Country Sheet Peru: deze landenfiche van VLIR-UOS bevat naast algemene informatie over Peru ook een gedetailleerde uitleg over het onderwijssysteem en een overzicht van de ontwikkelingssamenwerking in het land, vooral vanuit VLIR-UOS en de Vlaamse instellingen van het hoger onderwijs.

Onderwijs in Peru na twee maanden staking eindelijk hervat (MO*, 2017)

Education in Peru. Error message. A disappointing return from an investment in computing (The Economist, 2012)

GEZONDHEIDSZORG

Met de recente economische ontwikkeling van het land zijn ook de gezondheidsrisico’s voor de Peruanen aan het evolueren. Zo is het aantal infectieziekten aan het afnemen, maar komen aandoeningen die typerend zijn voor moderne samenlevingen vaker voor. Daar de sociaaleconomische situatie hierbij bepalend is, zijn er echter grote verschillen tussen de regio’s.

De mortaliteit bij kinderen en moeders en de gemiddelde levensverwachting zijn mee ten goede geëvolueerd met de economische vooruitgang in Peru. Ondanks de halvering van ondervoeding bij kinderen over de periode van 2008-2016 blijft de ondervoeding bijzonder hoog (13,1 % in 2016) en sterven nog dagelijks moeders en jonge kinderen door een gebrekkige zorg. Een onrustwekkende ontwikkeling is de proliferatie van vectorziekten (malaria, leishmaniasis, dengue, ziekte van Chagas) in zones waar deze voordien niet voorkwamen, vermoedelijk een gevolg van de klimaatverandering. Belangrijke doodsoorzaken in het land zijn hartziekten, cerebrovasculaire aandoeningen en diabetes.

De grote regionale verschillen komen onder meer tot uiting in de levensverwachting (61 jaar in de regio Huancavelica in de Andes en 79 jaar in de hoofdstad Lima) en de cijfers voor chronische ondervoeding bij kinderen (41 % in de rurale gebieden en 7,5 % in de hoofdstad).

De gezondheidszorg in Peru laat zich opdelen in twee sectoren: een publiek en een privaat systeem. Het publieke gezondheidssysteem bestaat uit de medische centra van het bevoegde ministerie en van de sociale zekerheid (EsSalud). De ziekteverzekering van EsSalud dekt ongeveer 30% van de bevolking. Een afzonderlijk systeem dekt militairen, politiemensen en hun families. In 2001 werd ook de Seguro Integral de Salud (SIS) in het leven geroepen, die aanvankelijk tot doel had de armste Peruanen te ondersteunen, maar waarbij ondertussen meer dan de helft van de bevolking is aangesloten. Recente hervormingen zorgen echter ook voor toenemende privatisering in de gezondheidszorg, wat nefaste gevolgen heeft voor de middelen die ter beschikking worden gesteld voor het publieke systeem en de sociale programma’s.

TIPS

» Neem een kopie van je paspoort of andere reisdocumenten.
» Zorg voor een goede reisbijstandsverzekering voor je vertrek.
» Neem een degelijke reisapotheek.
» Iedereen die naar Latijns-Amerika reist, ongeacht de duur en de omstandigheden moet tegen hepatitis A beschermd zijn. Een update van polio, tetanus en difterie is sterk aangeraden.
» Verplichte inenting tegen gele koorts bij reizen naar het Peruviaanse Amazonegebied.
» In het noordelijke kustgebied en in het Amazonegebied komt ook malaria Bescherm je dus tegen muggen met een muggenrepellent met DEET. Gebruik ’s nachts een geïmpregneerd muggennet. In overleg met een arts is het ook nuttig om malariatabletten mee te nemen.
» De bescherming tegen muggen is ook belangrijk om dengue (een virale infectie waartegen geen vaccin bestaat) te voorkomen. Bij vaststelling van de symptomen – acute hoge koorts, spierpijn, gewrichtspijn en mogelijks huiduitslag – moet je onmiddellijk een arts raadplegen.
» Ook zika is aanwezig in Peru, waardoor het wordt afgeraden aan zwangere vrouwen of zij die zwanger proberen te geraken om naar het land te reizen.
» Bij een verblijf in hooggelegen gebieden (3.000 meter en meer), dien je op te letten voor hoogteziekte. De eerste dagen vermijd je best zware inspanningen en maaltijden, net als alcohol. Daarnaast drink je best veel water.
» Het drinken van kraantjeswater wordt afgeraden en ook het eten van voedsel aan straatkraampjes houdt risico’s in. Neem zeker medicatie mee tegen diarree en buikinfecties.
» Ten slotte is het belangrijk om je altijd goed te beschermen bij seksuele relaties, om elk risico op hiv-besmetting of andere seksueel overdraagbare aandoeningen te vermijden.

LINK

Instituut voor Tropische Geneeskunde: fiche met extra informatie over gezondheidsrisico’s en vaccinaties voor een vertrek naar Peru.

Staking medisch personeel in Peru: ‘Uitgehold gezondheidssysteem was niet klaar voor pandemie’ (MO*, 2020)

Getuigenis uit Peru: ‘In ontwikkelingslanden bestaan mensen met beperking gewoon niet’ (MO*, 2018)

POLITIEK

Na een lange periode waarin verkozen en militaire regimes elkaar afwisselden, bouwt Peru sinds 1979 gestaag aan een democratisch traditie. Dit ondanks enkele zware crises, zoals de opkomst van de maoïstische guerrillabeweging Sendero Luminoso (Lichtend Pad) in de jaren 1980. Deze probeerde met terroristische aanslagen de staat te destabiliseren en zo de macht over te nemen. Tegen het einde van de jaren 1980 zat het Lichtend Pad aan het hoogtepunt van zijn sterkte en stonden de staatsstructuren op het punt te imploderen. De presidentsverkiezingen van 1990 werden verrassend gewonnen door outsider Alberto Fujimori. Hij voerde verregaande economische hervormingen door en maakte van de strijd tegen het Lichtend Pad zijn prioriteit. Met succes, al ging zijn hardhandig optreden ook gepaard met zware mensenrechtenschendingen.

In 2000 probeerde Fujimori de grondwet te omzeilen door zich te laten verkiezen voor een derde ambtstermijn, maar videobewijzen van een omkoopschandaal dwongen hem om halsoverkop het land te verlaten. Na enkele jaren in vrijwillige ballingschap werd hij in 2005 tijdens een verblijf in Chili gevangengenomen en op vraag van Peru uitgeleverd. De berechting van een voormalige president was behoorlijk uniek en zijn veroordeling in 2009 tot een gevangenisstraf van 25 jaar werd dan ook door velen als een succes voor de Peruaanse rechtsstaat aanzien.

De politieke erfgenamen van Fujimori blijven echter machtig in het land. Diens dochter en de huidige leider van de beweging, Keiko Fujimori, werd reeds tweemaal nipt verslagen bij de presidentsverkiezingen. Op 5 juni 2016 won Pedro Pablo Kuczynski zeer nipt de tweede stemronde van de presidentsverkiezingen van zijn rivaal Fujimori. Luczynski is de aanvoerder van Peruanos Por el Kambio (PPK, naar zijn eigen initialen). Vanwege een corruptieschandaal bevond hij zich in een zwakke positie, maar toen hij in december 2017 op het punt stond afgezet te worden door het Parlement, besloten Kenji Fujimori (de broer van Keiko) en enkele medestanders om de afzettingsprocedure niet te steunen. Toen enkele dagen later vader Fujimori werd vrijgelaten om gezondheidsredenen, was het voor veel Peruanen duidelijk dat PPK een geheim akkoord had gesloten om zijn presidentschap te redden.

De huidige president is sinds maart 2018 de onafhankelijke Martín Vizcarra. Voordien bekleedde Vizcarra de functie van gouverneur van het Moquegua departement (in het zuidwesten van het land) en minister van Transport en Communicatie onder Kuczynski. Vizcarra eiste hervormingen tegen corruptie, ontbond het parlement en besloot om vervroegde verkiezingen te organiseren op 26 januari 2020. Mensen komen massaal op straat om de corruptie aan te klagen waarbij alle nog levende oud-presidenten bij betrokken zijn. Smeergeld van het Braziliaanse bouwbedrijf Odebrecht heeft de hele Peruaanse politiek aangetast.

Peru is een constitutionele presidentiële republiek waarbij de president voor een periode van vijf jaar wordt verkozen. Het is mogelijk om meerdere keren verkozen te worden als president, maar nooit twee ambtstermijnen na elkaar. De president duidt de eerste minister en de Raad van Ministers aan. De uitvoerende macht kan zelf wetsvoorstellen opstellen en deze voordragen aan de wetgevende macht, het Congres van de Republiek. Het Congres bestaat uit één kamer met 130 leden die iedere 5 jaar worden verkozen. Net als in België geldt in Peru een stemplicht, met boetes voor zij die niet gaan stemmen bij de verkiezingen.

Internationaal engageert Peru zich in verschillende regionale machtsblokken en het land is een van de stichtende leden van de Andesgemeenschap, een vrijhandelszone met Colombia, Ecuador en Bolivia. In navolging van de Europese Unie wordt ook aan een continentale samenwerking gewerkt binnen de in 2008 opgerichte Unie van Zuid-Amerikaanse Naties. De relaties met Chili zijn echter vaak vijandig, wegens een historisch dispuut over de grenzen tussen beide landen. Na een nederlaag in de zogenaamde Salpeteroorlog aan het einde van de 19^de eeuw, moesten zowel Bolivia als Peru kustgebieden afstaan aan Chili, wat tot op heden niet aanvaard wordt door veel Peruanen.

CULTUUR

Vanwege de diverse inheemse bevolking en verscheidene immigratiegolven sinds de Spaanse verovering, is Peru is een multi-etnisch land. Op dit moment zou ca. 45 % van de bevolking van inheemse afkomst zijn, waarvan de Quechua de belangrijkste groep zijn, gevolgd door de Aymara in het Zuiden van de Andes. Daarnaast zijn er nog veel kleinere groepen, vooral verspreid over de Andes en het Amazonewoud. Veel inheemsen spreken hun eigen taal, al dan niet naast het Spaans. Ongeveer 15 % is van Europese afkomst, daarnaast zijn er ook kleinere groepen Aziatische en Afrikaanse Peruanen. Een belangrijk deel van de bevolking (ca. 37 %) zijn mestiezen en hebben dus een gemengde afkomst.

Het christendom is sinds de Spaanse overheersing dominant in Peru. Volgens de volkstelling van 2007 beschouwt 81 % van de bevolking zich als rooms-katholiek, 13 % als evangelisch-protestants en 3 % als christen van een andere denominatie. Ongeveer 3 % van de Peruanen was op dat moment niet-religieus.

Peru heeft een lange literaire geschiedenis die teruggaat op de orale tradities van de precolumbiaanse tijd. De bekendste hedendaagse schrijver is Mario Vargas Llosa, die in 1990 zonder succes deelnam aan de Peruaanse presidentsverkiezingen en in 2010 de Nobelprijs voor Literatuur ontving.

De gevarieerde Peruaanse keuken kent sterke verschillen per regio. Naast de samensmelting van inheemse en Spaanse culinaire tradities, zijn er ook Afrikaanse en Chinese invloeden merkbaar. Aardappelen, die hun oorsprong hebben in deze regio, bestaan er in talloze variëteiten. Enkele typische gerechten zijn ceviche (vis en zeevruchten gemarineerd in limoensap), chupe de camarones (garnaalsoep), anticuchos (brochette met geroosterd runderhart), lomo saltado (roerbakgerecht met rundvlees, groenten en frietjes) en cuy (cavia). Typische dranken zijn de Inca Kola (mierzoete frisdrank met een gele kleur) en pisco (sterkedrank die als basis dient voor de populaire cocktail pisco sour).

Veruit de populairste sport in Peru is voetbal, met Alianza Lima, Sporting Cristal en Universitario de Deportes als voornaamste clubteams. De nationale mannenploeg wist zich al meerdere keren te kwalificeren voor een wereldkampioenschap (1930, 1970, 1978, 1982 en 2018), maar geraakte nog niet verder dan de kwartfinales. Wel werd twee keer de Copa América gewonnen door de Peruanen, in 1939 en 1975. Volleybal is vooral populair bij vrouwen, wat zich vertaalt in verscheidene successen op internationale toernooien: zilver op het wereldkampioenschap in 1982 en op de Olympische Spelen van 1988, naast 12 titels in het Zuid-Amerikaans kampioenschap.

LINK

The Guardian, World Development Library: in the World Development Library van de The Guardian vind je literatuurtips uit of over het Globale Zuiden. Via deze link vind je alvast hun Peruaanse suggesties.

GEOGRAFIE

Peru is een land aan de westkust van Zuid-Amerika. Het grenst aan Ecuador in het noorden, aan Colombia in het noordoosten, aan Brazilië in het oosten, aan Bolivia in het zuidoosten en aan Chili in het Zuiden. Ten westen van het land bevindt zich de Grote Oceaan.

Het land kent heel diverse landschappen. Het kustgebied bestaat vooral uit woestijn en ligt geklemd tussen de oceaan en de Andes. Het Andesgebergte heeft een ontoegankelijk reliëf met 37 bergtoppen die de grens van 6.000 meter overschrijden, waaronder de Nevado Huascarán van 6.768 meter. Ten slotte is er het Amazoneregenwoud, dat van hogere gebieden nabij de Andes overgaat in laagland.

De diversiteit in landschapsvormen komt ook tot uiting in het klimaat. Aan de kustgebieden is het eerder fris, behalve in het warmere Noorden, maar het regent er zelden. De warmste maanden zijn december, januari en februari. Van mei tot half september hangt er een dichte mist, de garúa. Ook de Andes kent over het algemeen lage temperaturen met de warmste maanden in de periode van december tot april. Ook het regenseizoen vindt in die periode plaats. In het Amazonegebied heersen wel hoge temperaturen en valt er veel neerslag. De warmste temperaturen worden gemeten in de laaglanden tijdens het droge seizoen (van april tot oktober), wanneer het gemakkelijk boven de 35°C wordt. Het regenseizoen (van november tot maart) kent dagelijks stevige regenbuien.

De Amazonerivier ontspringt in Peru en is met haar 6.448 kilometer de op een na langste rivier ter wereld. Andere belangrijke rivieren zijn de Ucayali, de Marañón en de Putumayo. Het Titicacameer op de grens met Bolivia is het hoogste bevaarbare meer ter wereld. Ten slotte kent het land ook een groot aantal vulkanen, waaronder de Ampato, de Misti, de Ubinas, de Coropuna, de Chachani en de Sabancaya.

LINKS

Maps of the World: Peru: website met interessante kaarten van Peru.

LEES- EN KIJKTIPS

Check UCOS’ eigen library voor lees- en kijktips over Peru!

VEILIGHEID IN PERU

Peru geldt als een stabiel en veilig land om te reizen en te wonen. Wel kennen sommige regio’s een grote sociale onrust, waardoor regelmatig protestdemonstraties, wegblokkades en stakingen voorkomen. Probeer je steeds goed lokaal te informeren indien verplaatsingen zijn gepland en vermijd samenscholingen en mensenmassa’s. Bij busreizen over lange afstanden is het belangrijk om je persoonlijke bezittingen en documenten steeds goed in het oog te houden, aangezien hier regelmatig diefstallen plaatsvinden.

In sommige streken in het binnenland zijn nog terroristische bewegingen actief, zoals de restanten van Sendero Luminoso, al houden zij zich in de eerste plaats bezig met cocahandel. Aanvallen tegen de ordediensten komen wel nog voor in deze gebieden, vandaar dat reizen wordt afgeraden in de valleien van de rivieren Apurimac, Ene en Mantaro en de naburige bergstreken, de districten Ayacucho en Junin in het centrum van het land en de vallei van de Huallaga in het noorden van het land. Ook het grensgebied met Colombia, voornamelijk langs de Putumayorivier, wordt best vermeden.

Straatcriminaliteit, diefstallen en overvallen komen in het hele land voor, maar dan vooral in Lima en in mindere mate in andere grote steden. Europese paspoorten zijn een geliefd doelwit voor diefstallen.

In de streek rond Cuzco en Arequipa en in de steden Huancayo, Pucallpa, Mancora en Iquitos zijn de voorbije jaren enkele gevallen geweest van verkrachting van vrouwelijke reizigers. Wees dus voorzichtig bij busstations en bij het nemen van een taxi en verplaats je ’s avonds best niet alleen. Neem nooit drankjes aan van vreemden en laat een drankje ook nooit onbeheerd achter. De drug scopolamine, die een tijdelijk verlies van bewustzijn en geheugenverlies veroorzaakt, kan namelijk ongemerkt worden toegevoegd.

TIPS

» Neem een kopie van je paspoort of andere reisdocumenten.
» Houd geen grote sommen geld, juwelen of dure objecten op zak.
» Houd ’s nachts steeds een kleine som bij de hand, zodat je bij betalingen je portefeuille niet moet bovenhalen.
» Haal geld enkel overdag af en wees aandachtig bij het verlaten van een bank of geldautomaat.
» Bied in geval van een overval geen weerstand.
» Laat bij het uitgaan je drankje nooit onbewaakt achter.
» Vermijd verlaten buurten en verdachte zones.
» Zoek geen demonstraties of grote menigtes op.
» Volg het advies van Peruaanse collega’s en vrienden op.

LINK

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken met een meer gedetailleerde beschrijving van de veiligheidsrisico’s, aanbevelingen voor reizen in het land en een mogelijkheid om zich te registreren tijdens je verblijf in Peru.

ALGEMENE INFORMATIE

Ecuador is een relatief klein, maar zeer veelzijdig land in Zuid-Amerika. Net daarom is het een populaire bestemming bij studenten uit België. Het land heeft heel wat te bieden op vlak van cultuur en natuur, en reizen is er vrij eenvoudig. In enkele uren tijd kan je je van de jungle via besneeuwde bergtoppen naar tropische zandstranden begeven. Ook de Galapagoseilanden zijn een zeer bekende toeristische trekpleister.

Daarnaast is het een relatief goedkoop land om enkele maanden te verblijven en rond te reizen. Daar waar eten en vooral transport er erg goedkoop zijn, zijn een aantal andere producten de laatste jaren net zeer duur geworden als gevolg van de sterke dollar, de economische crisis en extra importtaksen die de regering-Correa invoerde. Onder meer auto’s, meubels, elektronica en alcohol zijn hierdoor soms zelfs duurder dan in België. In de rijkere wijken van Quito kost de huishuur en een bezoek aan een restaurant intussen evenveel als in Europa.

In Ecuador is er een groot aanbod aan samengestelde programma’s van Spaanse les, vrijwilligerswerk of een stage en een verblijf in een gastgezin. Dat komt onder meer omdat het Spaans dat in Ecuador – en dan vooral in Quito en Cuenca – gesproken wordt, zeer gemakkelijk te verstaan is. Men spreekt er duidelijk en traag. In Quito, Cuenca en Guayaquil worden heel veel stageplaatsen aangeboden, vooral in de sociale en medische sector.

Via het menu aan de linkerkant kan je over verschillende thema’s essentiële informatie over Ecuador opzoeken. Met behulp van verwijzingen naar boeiende en interessante webpagina’s willen we je verder op weg helpen. Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met zeer uitgebreide en algemene informatie over Ecuador.

» Hoofdstad: Quito
» Bevolking: 16.498.502 (juli 2018)
» Oppervlakte: 283.560 km²
» Munteenheid: US Dollar (sinds 2000)
» Talen: Spaans (93%), Quechua (4.1%), andere inheemse talen (0.7%), buitenlandse talen (2.2%)
» Alfabetiseringsgraad: 94,4 % (2019)
» Reisdocumenten: paspoort met een minimumgeldigheid van 6 maanden te rekenen vanaf datum aankomst
» Keuken: churrasco (vleesgerecht), ceviche (in limoen gemarineerde vis, garnalen of schelpdieren met rode ui en chilipepers), encocado (vis gekookt in kokosmelk, tomaat en knoflook), chicharrones (in deeg gefrituurde stukjes vis, garnaal of inktvis), llapinggachos (tussendoortje gemaakt van tortillas met gebakken gestampte aardappel en kaas).
» Fooien: +/- 10 % in restaurants of bars, 5 à 10 % voor taxichauffeurs of dragers
» Stopcontacten: types A, B – 120 V – 60 Hz

Links

Reisadvies Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd volgens de thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

Contextanalyse Ecuador: in 2015 hebben de Belgische ngo’s voor alle partnerlanden van de federale ontwikkelingssamenwerking een Gemeenschappelijke Contextanalyse (GCA) uitgewerkt. Deze bevat nuttige informatie (vanaf pag. 13) over de politieke situatie, sociaaleconomische omstandigheden, de toestand van het milieu, enz.

Landenfiches Ecuador

» Landenweb

» World Wide Base

» Koning Aap

Uitgebreide landenfiches van Ecuador met informatie over klimaat, fauna, flora, geschiedenis, economie, bevolking, taal, godsdienst, samenleving, toerisme, etc.

Freedom of Thought Report: het Freedom of Thought Report wordt jaarlijks gepubliceerd door de Humanists International. Het kijkt naar de rechten en de behandeling van niet-gelovigen in alle landen van de wereld en heeft de bedoeling om de huidige situatie van de vrijheid van denken in kaart te brengen.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

Ecuador is sterk afhankelijk van zijn aardoliereserves, die de voorbije jaren goed waren voor meer dan de helft van de exportopbrengsten van het land en voor ongeveer 25 % van de overheidsinkomsten. In 1999-2000 werd de economie getroffen door een bankencrisis, waarbij het bbp terugviel met 5,3 % en armoede bijgevolg aanzienlijk toenam. Duizenden Ecuadoranen emigreerden hierdoor onder meer naar de VS, Spanje en Italië. In reactie hierop werd in maart 2000 een reeks structurele hervormingen goedgekeurd, waaronder de aanname van de Amerikaanse dollar als officieel betaalmiddel. De dollarisering stabiliseerde de economie en de positieve groei keerde terug in de jaren die volgden, geholpen door hoge olieprijzen en een toegenomen export. De economie groeide met gemiddeld 4,3% per jaar van 2002 tot 2006.

Na een afgenomen groei in 2007, bereikte de economie in 2008 een groei van maar liefst 6,4%, gesteund door hoge aardolieprijzen en toegenomen investeringen in de openbare sector. Toch bleef president Correa in december 2008 in gebreke met een staatsschuld van ongeveer $ 3,2 miljard. Sindsdien is China de grootste buitenlandse geldschieter van Ecuador geworden, waardoor de regering een hoge mate van sociale uitgaven kon handhaven. Ecuador sloot grootschalige economische samenwerkingsakkoorden met de Chinese overheid, in totaal voor meer dan $ 9,9 miljard aan olieverkoop, projectfinanciering en leningen voor begrotingssteun vanaf december 2013. Het niveau van buitenlandse investeringen in Ecuador blijft echter een van de laagste in de regio als gevolg van de onstabiele regelgeving.

Geconfronteerd met een handelstekort van $ 1,1 miljard in 2013 legde Ecuador tarifaire toeslagen van 5 tot 45 % op een ongeveer 32 % van de invoer. De economie van Ecuador viel in 2015 in een recessie die het jaar nadien verder aanhield. De dalende olieprijzen en de export dwongen de Correa-administratie om overheidswinsten te verminderen. De buitenlandse investeringen in Ecuador waren laag als gevolg van de onstabiele regelgeving en de zwakke rechtsstaat.

De directe uitdaging van huidig president Moreno is om de particuliere sector weer in te schakelen om de cashflow van het land te verbeteren. De economie van Ecuador keerde terug naar positieve, maar trage groei. Begin 2018 organiseerde de regering-Moreno een openbaar referendum over zeven economische en politieke kwesties die in strijd liggen met het Correa-beleid, namelijk de vermindering van corruptie, de versterking van de democratie en de heropleving van de werkgelegenheid en de economie. Het referendum resulteerde met de intrekking van belastingen in verband met het herstel van de aardbeving van 2016, minder beperkingen op metaalwinning in het Yasuni-gebied en verschillende politieke hervormingen.

Volgens het UNDP leeft 3,2 % onder de armoedegrens van $ 1,90 per dag. In het Human Development Report van de VN staat Ecuador op plaats 85 van de 187 landen. Deze index meet voornamelijk armoede, analfabetisme, onderwijs en levensverwachting. Hoewel de graad van armoede en ongelijkheid afneemt, blijft het opvallend dat, ondanks de sociale intenties van de overheid, de onderste lagen van de bevolking moeilijk bereikt worden. De armoede kent een duidelijk etnisch en territoriaal karakter: de inheemse bevolking wordt hierbij veel zwaarder getroffen dan de mestieze bevolking.

Niettemin is de ongelijkheid in Ecuador sterker afgenomen dan in veel andere Zuid-Amerikaanse landen: de Gini-coëfficiënt zakte er van 54 tot 48,7 tussen 2006 en 2014. Tussen 2000 en 2011 steeg het inkomen van de 40 % armsten met 8,8 %, vergeleken met een gemiddelde stijging van 5,8 % in Ecuador. Ondanks deze bewonderenswaardige resultaten, is er nog steeds heel wat werk aan de winkel om deze veranderingen duurzaam te maken. De economie in Ecuador is nog steeds te afhankelijk van de oliesector. Recent heeft een scherpe daling in de olieprijzen en een zwakke dollar de handelsbalans, overheidsinvesteringen en de Ecuadoraanse export sterk beïnvloed. In deze context wordt armoedebestrijding en het bestrijden van ongelijkheid een extra uitdaging en is dit een kritiek moment voor het land.

LINKS

Human Development Report (2019): Human Development Report (2019) van het UNDP met daarin een analyse van menselijke ontwikkeling in Ecuador.

GENDER EN SEKSUALITEIT

Het Global Gender Gap rapport onderzoekt jaarlijks genderongelijkheid op vlak van gezondheid, educatie, politieke participatie en economische betrokkenheid. Ecuador bekleedde in 2018 de 41^ste plaats van de 144 op de Global Gender Gap Index. Dit resultaat ligt in lijn met buurland Colombia (40), maar Ecuador doet het wel nog altijd beter dan Peru (52) en veel andere Zuid-Amerikaanse landen in de lijst. Hoewel de ongelijkheid afneemt, worden ook enkele pijnpunten blootgelegd door de index. Vooral het gebrek aan politieke participatie en de beperkte aanwezigheid van vrouwelijk leiderschap springt in het oog.

Sinds 2008 werd grondwettelijk bepaald dat er een genderbeleid verwerkt moet zijn in de begroting. Als hulpmiddel daarbij maakt de overheid gebruik van de ‘Functie K’ bij haar begroting. Deze functie groepeert alle bedragen die verband houden met activiteiten die gendergelijkheid bevorderen, om zo op een transparante manier aan gendergelijkheid te werken. Voor het jaar 2013 waren er bijvoorbeeld voor 930 miljoen euro gendergerelateerde investeringen gepland, zo’n 7,5 procent van de totale begroting.

Het recht op ​​abortus is beperkt tot situaties waarbij de gezondheid of het leven van de vrouw in gevaar is, of wanneer de zwangerschap het gevolg is van de verkrachting van een vrouw met een verstandelijke beperking. Vele vrouwen worden dus tot illegale en onveilige abortussen veroordeeld. Het stigma rond abortus belemmert bovendien de zorg en diensten voor slachtoffers van seksueel geweld en heeft implicaties voor de opsporing en preventie van seksueel en gendergerelateerd geweld. Uit overheidsstatistieken van 2010, blijkt dat één op de vier vrouwen en meisjes ouder dan 15 jaar in Ecuador slachtoffer is van seksueel geweld.

In 2012 werden er cijfers over huiselijk geweld gepubliceerd waaruit bleek dat 60 procent van de vrouwen al op de een of andere manier mishandeld was. In 25 % van de gevallen ging het om seksueel geweld, bij 40 % ging het om fysiek geweld. Bovendien steeg het aantal vrouwenmoorden sterk. Sinds 2012 wordt femicide (vrouwenmoord) ook opgenomen in het strafwetboek. Volgens de wet is er sprake van femicide “wanneer iemand een vrouw doodt vanwege haar vrouw-zijn, in duidelijk vastgestelde omstandigheden.” Femicide kan bestraft worden met celstraffen tot 28 jaar, net zoals bij huurmoord het geval is.

Met het aantreden van president Moreno in 2017 wordt er voorzichtig gehoopt op hernieuwde aandacht voor de genderproblematiek. Moreno, die zelf sinds 1998 in een rolstoel zit, toonde zich in het verleden reeds als een voorvechter van de rechten van minderheden. Toen hij vicepresident Jorge Glas uit zijn functie onthief wegens beschuldigingen van fraude, legde hij het parlement ook een lijst met uitsluitend vrouwelijke opvolgers voor.

Wat LGBT-rechten betreft, heeft het land een hele evolutie doorgemaakt. Tot 1997 kon iedereen die aanwezig was in een homobar zonder meer opgepakt worden door de politie. Deelname aan homoseksuele activiteiten kon bestraft worden met een gevangenisstraf van 4 tot 6 jaar. In 1997 wijzigde de grondwet en werden er progressieve wetten omtrent geaardheid en seksuele rechten opgenomen. Zo werd het discrimineren van mensen op grond van geaardheid verboden, een wet die in Europese landen pas (veel) later zijn intrede deed. Ook kunnen homokoppels zich sinds 2015 laten registreren bij de burgerlijke stand om zo gelijke rechten te genieten als getrouwde heterokoppels. Het huwelijk zelf blijft voorlopig echter uitsluitend een privilege voor heterokoppels. Ook de adoptie van kinderen door homokoppels is verboden, singles daarentegen kunnen dit wel. Verder mogen transgenders sinds 2016 hun naam en geslacht, ook zonder geslachtsoperatie, wijzigen in legale documenten.

LINK

Abortus in Ecuador: de Grondwet naast straatpoëzie (MO*, 2014)

ONDERWIJS

In Ecuador wordt er onderscheid gemaakt tussen twee schoolregimes: Costa en Sierra. In het regime Costa – waar de kust, Galapagos en een deel van de provincie Loja toe behoren – beginnen de klassen gewoonlijk begin mei en eindigen ze in februari. In het regime Sierra, waar de Oriente of Amazone toe behoort, beginnen de klassen in september en eindigen ze in juni of juli.

Het onderwijssysteem bestaat uit kleuteronderwijs (0 tot 5 jaar), basisonderwijs (van 5 tot 14 jaar), secundair onderwijs (van 15 tot 18 jaar) en hoger onderwijs. De deelname aan het onderwijssysteem ligt redelijk hoog, met bijna 100 % deelname aan het basisonderwijs. In het secundair onderwijs echter, neemt 34 % niet deel aan het onderwijs.

De afstudeeraantallen in het middelbaar onderwijs liggen in het algemeen laag, met een groot percentage zittenblijvers en schoolverlaters tot gevolg. Het aantal schoolverlaters is het grootst in de rurale gebieden en bij de inheemse bevolking. Daarnaast is er een tekort aan leraren in Ecuador, waardoor de klassen steeds groter worden en de kwaliteit van het onderwijs onder druk komt te staan.

Link

VLIR-UOS, Country Sheet Ecuador: deze landenfiche (zie ‘Fact Sheet Ecuador’ bij background documents) van VLIR-UOS bevat naast algemene informatie over Ecuador ook een gedetailleerde uitleg over het onderwijssysteem en een overzicht van de ontwikkelingssamenwerking in het land, vooral vanuit VLIR-UOS en de Vlaamse instellingen van het hoger onderwijs.

GEZONDHEIDSZORG

Aan het einde van de jaren 1990 werd Ecuador getroffen door een financiële crisis, waardoor veel Ecuadoranen emigreerden. Voor de achterblijvers leidde de crisis en de privatisering van de sociale voorzieningen tot een grote ongelijkheid in de gezondheidszorg.

Vanaf 2007 zorgde de voormalige president Correa met zijn linkse koers voor meer publieke voorzieningen. De overheid vergrootte de investeringen in de gezondheidszorg van $ 371 miljoen in 2004 tot $ 1,6 miljard in 2012. Het geld werd vooral geïnvesteerd in de opleiding en aanwerving van gezondheidswerkers, de productie en distributie van generische geneesmiddelen, het opzetten van publieke gezondheidsprogramma’s en preventiecampagnes, vaccinatiecampagnes en het installeren van mobiele ziekenhuizen en medische teams in afgelegen regio’s.

Niettemin ontstond er sterke kritiek op Correa’s beleid. Volgens de Ecuadoraanse Medische Federatie leidde de verhoging van het gezondheidsbudget tot een eerder gematigde uitbreiding van de voorzieningen, maar bovenal veel propaganda. Daarnaast klagen ze de niet onderbouwde ontslagen van publieke gezondheidswerkers aan, en het aanwenden van publieke middelen voor privé-aankopen. Een andere belangrijke kritiek kaart aan dat de kennis en praktijken van de traditionele geneeskunde niet geïncorporeerd worden. In een land waar een groot deel van de bevolking inheems is, zou interculturaliteit de regel moeten zijn, ook in de gezondheidszorg. Tot slot is er nog veel werk aan de winkel om de structurele oorzaken van gezondheidsongelijkheid aan te pakken.

De in 2017 verkozen president Moreno wil de ‘Revolutie van het Volk’, ingezet door ex-president Correa, verderzetten. In zijn verkiezingsprogramma pleitte hij voor een verdere uitbouw van de diensten en een private gezondheidszorg.

LINKS

Instituut voor Tropische Geneeskunde: fiche met extra informatie over gezondheidsrisico’s en vaccinaties voor een vertrek naar Ecuador.

Interculturele gezondheidszorg in Ecuador: wet en sociale legitimatie (MO*, 2013)

POLITIEK

Ecuador is een republiek met Lenín Moreno als president. Moreno ligt mee aan de basis van de in 2006 opgerichte sociaaldemocratische partij Alianza País, waarvan ook zijn voorganger Rafael Correa lid is. Moreno voerde een verkiezingscampagne met de belofte het beleid van Correa verder te zetten, een beleid dat Moreno als vice-president mee uitstippelde. Voor Correa kende Ecuador een periode van maar liefst acht verschillende presidenten in slechts tien jaar tijd. Met Correa brak een periode van stabiliteit aan toen hij in 2007 verkozen werd en gedurende een decennium aan de macht bleef. Hij voer een linkse koers en verhoogde tijdens zijn ambtstermijn de overheidsuitgaven en het minimumloon. Hierdoor nam de armoede in het land af en verhoogde de levensstandaard. Correa liet eveneens een grondwettelijk onderzoek uitvoeren naar de schuldenlast van Ecuador aan het IMF en de Wereldbank waarbij voor 3 miljard dollar schulden ongeldig werden verklaard. Door te dreigen met internationale rechtszaken kon hij de overige nog uitstaande schuld met 60 procent verminderen. Grote oliemaatschappijen werden verplicht om voortaan belastingen te betalen op hun winsten en tevens de door hen veroorzaakte vervuiling de bodem te saneren op eigen kosten.

Naast deze positieve ontwikkelingen kende Correa’s bewind ook een keerzijde. In 2016 leidden de afhankelijkheid van olie, openbare overbesteding en de aardbevingen van dat jaar ertoe dat Ecuador in een economische crisis terechtkwam, met een drastische verlaging van de overheidsuitgaven tot gevolg. Gedurende zijn ambtsperiode volgden er op verschillende momenten massale protesten tegen grootschalige mijnbouw door onder meer inheemse volkeren, zoals de Shuar. Ook Human Rights Watch toonde zich erg kritisch over de regering Correa. Zo klaagde het onder andere de buitenproportionele strafrechtelijke aanklachten tegen demonstranten aan, en uitte het kritiek op de zogenaamde communicatiewet die de overheid grote macht toekent om vrije meningsuiting in te perken en op het ‘Decreet 16’ dat de vrijheid van middenveldorganisaties inperkt.

Na de presidentsverkiezingen van 2017 werd Correa opgevold door zijn partijgenoot Moreno die als vice-president mee achter het beleid van Correa stond. Kort na zijn eedaflegging wijzigde Moreno van koers: het IMF en de Wereldbank werden terug binnengehaald en hij lanceerde een plan om te besparen op diverse overheidsuitgaven. Opdat het IMF een nieuwe lening zou toestaan, werden subsidies voor brandstof, het openbaar vervoer en bepaalde basisvoedingsmiddelen afgeschaft. Dit ontketende een golf van spontane straatprotesten. Na amper twee dagen van protest riep Moreno de noodtoestand uit, wat de opheffing van alle grondwettelijke rechten inhoudt. Moreno beschuldigt ondertussen zijn voorganger Correa (die momenteel in België woont) van het ondersteunen van deze protestacties en van het organiseren van een poging tot staatsgreep.

Link

Geschiedenis Ecuador

BBC World – Ecuador: tijdlijn met een chronologisch overzicht van belangrijke gebeurtenissen voor het land.

Lonely Planet – Ecuador: reiswebsite met uitgebreide samenvatting van onder meer de Ecuadoraanse geschiedenis.

CULTUUR

De officiële taal van Ecuador is het Spaans, ook wel castellano genoemd. Dit wordt gesproken door 93 % van de bevolking. Daarnaast wordt ook Quechua (4,3 %), ooit de dominante taal in het Incarijk, gesproken naast nog verschillende andere inheemse talen, zoals Shuar. De kennis van het Engels is zeer beperkt.

De bevolkingssamenstelling van Ecuador is bijzonder divers. Mestiezen leven er naast inheemse volkeren zoals onder meer de Quecha, Shuar en Secoya. Daarnaast zijn er ook afstammelingen van Spanjaarden en mensen met gemengde etnische roots. Een groot aantal Ecuadoranen, naar schatting 2 à 3 miljoen, leeft in het buitenland.

Meer dan 74 % van de totale bevolking belijdt het rooms-katholieke geloof. Het geloof zit dan ook zeer sterk verweven in de samenleving: van de vele koloniale kerken tot in de taal (‘gracias a dios!’). Daarnaast wordt 10,4 % van de bevolking tot de Evangelisten gerekend, 7,9 % noemt zich atheïst, 1,2 % van de Ecuadoranen is getuige van Jehova en 0,1 % is agnost.

Het eten hangt sterk af van de regio waarin je verblijft. In de hooglanden krijg je dikwijls locro voorgeschoteld, een soep van aardappelen, kaas, maïs en een halve avocado. Soms wordt deze vegetarische soep ook ingewisseld voor yaguarlocro, waarbij de avocado vervangen wordt door schapendarmen en andere ingewanden. Aan de kust wordt er hoofdzakelijk veel vis gegeten en staat er vaak ceviche (in limoen gemarineerde vis, garnalen of schelpdieren met rode ui en chili) of encocado (vis gekookt in kokosmelk, tomaat en knoflook) op het menu. In de Oriente (Andes en Amazone) kan je je verwachten aan yuca, een gerecht bestaande uit rijst, bakbanaan en vis. Een typisch vieruurtje is llapinggachos, een soort van kaaspannenkoekjes.

De nationale sport van Ecuador is, net als in vele andere Zuid-Amerikaanse landen, voetbal. Aan middelbare scholen en universiteiten wordt er ook veel basketbal en volleybal gespeeld. Daarnaast is er ook een toenemende interesse voor tennis, vooral bij mensen uit de middenklasse. Op de eerste zondag van oktober wordt jaarlijks de marathon van Guayaquil georganiseerd.

GEOGRAFIE

Ecuador ligt in het noordwesten van Zuid-Amerika en is met een totale oppervlakte van 283.560 km² (ongeveer 8 maal groter dan België) het kleinste land van de Andes. Daarnaast is het met ongeveer 16 miljoen inwoners één van de dichtstbevolkte landen in Zuid-Amerika. De hoofdstad Quito ligt op 2.800 meter hoogte en ligt net onder de evenaar, waaraan het land zijn naam dankt. Ecuador grenst in het westen aan de Grote Oceaan, in het noorden aan Colombia en in het oosten en het zuiden aan Peru.

Ecuador wordt in vier grote zones verdeeld: de kust (Costa), de Andes (Sierra), het Amazonebekken (Oriente) en de Galapagoseilanden. Het kustgebied bestaat uit brede vlaktes met vruchtbare grond die vooral voor landbouw gebruikt worden. De vlakte bevindt zich slechts enkele meter boven de zeespiegel, waardoor de temperaturen er hoog oplopen. Naast uitgestrekte plantages vind je er vooral mangrovebossen en tropisch woud. In het zuiden van dit gebied ligt Guayaquil, de grootste stad van het land. Je vindt er ook de monding van de Guayas, de grootste in de Grote Oceaan uitmondende rivier van Zuid-Amerika.

De Sierra is het hoogland van het Andesgebergte en wordt gevormd door twee parallel lopende bergketens: de Cordillera Occidental en de Cordillera Oriental. De Andes loopt door het midden van het land. Zowel de hoofdstad Quito (2.800m) als de derde grootste stad Cuenca (2.500m) liggen in dit hooggebergte. Ecuador is bekend om zijn grote aantal vulkanen, waarvan verscheidene nog actief zijn. De zogenaamde Laan der Vulkanen wordt gevormd door vulkanen zoals de Cayambe (5.790m), Antisana (5.704m), Chimborazo (6.310m) en Cotopaxi (5.897m). Laatstgenoemde vulkaan is de hoogste actieve vulkaan ter wereld. Door de aanwezigheid van al deze vulkanen bestaat de kans op aardbevingen. In april 2016 vond de zwaarste aardbeving sinds 1979 plaats. De aardbeving van 7,8 op de schaal van Richter kostte het leven aan meer dan 500 mensen. Ook in november 2017 was er een zware aardbeving in de buurt van Guayaquil (6,4 op de schaal van Richter). Hoewel de beving voor veel paniek zorgde, werden er geen slachtoffers gemeld.

De Oriente ligt in het oosten en bestaat uit een tropisch junglegebied (la Selva), met een zeer gevarieerde flora en fauna. Het gebied wordt doorsneden door een aantal grote rivieren. De twee bekendste nationale parken zijn Cuyabeno en Yasuni. Deze groene long wordt ernstig bedreigd door de ongebreidelde houtkap en door vele mijnbouw- en petroleumconcessies.

De Galapagoseilanden bevinden zich 1.000 km ten westen van het vasteland. De archipel bestaat uit een groep van 13 grote en tientallen kleinere eilanden. Vijf eilanden zijn bewoond. De eilanden zijn van vulkanische oorsprong en zijn nooit verbonden geweest met het vasteland. Hierdoor zijn ze vanuit geografisch opzicht bijzonder uniek en zijn ze de thuishaven voor unieke dierensoorten.

LINKS

Maps of the World: Ecuador: website met allerhande interessante kaarten van Ecuador.

LEES- EN KIJKTIPS

Check UCOS’ eigen library voor lees- en kijktips over Ecuador!

VEILIGHEID

Hoewel Ecuador relatief veilig is, is waakzaamheid geboden. De noordelijke delen van de provincies grenzend aan Colombia zijn minder veilig omwille van drugstrafiek. Dit geldt ook voor de gebieden in de Amazone waar aan olie- en houtontginning gedaan wordt. In de grensstreek met Peru liggen in bepaalde gebieden nog mijnenvelden, daar is het aangewezen de hoofdwegen niet te verlaten.

Daarnaast vinden er regelmatig gewelddadige berovingen plaats. Dit komt voornamelijk voor in de grote steden zoals Quito en Guayaquil, bepaalde wijken worden na zonsondergang ook beter vermeden. In het geval van een overval is het belangrijk om geen weerstand te bieden.

Op de voornaamste reisassen zijn de wegen over het algemeen geasfalteerd en in goede staat. De rest van het wegennet bestaat uit min of meer onderhouden niet-geasfalteerde wegen. Wees voorzichtig in het verkeer: het aantal verkeersslachtoffers ligt immers erg hoog in Ecuador.

Als je opteert voor een taxi, neem dan zeker een officiële taxi (geel, met een nummerplaat van vier cijfers). Deze zijn uitgerust met een gps, camera en paniekknop die de politie toelaat het voertuig te lokaliseren, te filmen wat er gebeurt en tussen te komen indien nodig.

Gezien de slechte staat van bepaalde bussen is het aangewezen om met de erkende maatschappijen te reizen. Bushaltes en busverkeer, zowel in de steden als interprovinciaal, zijn geliefde doelwitten voor zakkenrollers. Nachtbussen worden vanuit veiligheidsoverwegingen beter vermeden.

Tips

» Neem een kopie van je paspoort of andere reisdocumenten.
» Zorg voor een kopie van je paspoort. Maak ook een scan van je belangrijkste reisdocumenten.
» Draag geen waardevolle voorwerpen in het openbaar (laptop, iPhone, juwelen, etc.)
» Wees alert als je een bank of een geldautomaat verlaat.
» Ga na zonsondergang niet alleen of onvoorbereid de straat op.
» Neem alleen officiële (gele) taxi’s: ze hebben registratienummers op de deur en een taximeter. Zet het telefoonnummer van een officiële taxicentrale in je gsm.
» Draag geen opvallende sieraden of juwelen.
» Bied geen verzet bij een overval of beroving.
» Houd nooit grote sommen geld op zak.

Link

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken met een meer gedetailleerde beschrijving van de veiligheidsrisico’s, aanbevelingen voor reizen in het land en een mogelijkheid om zich te registreren tijdens je verblijf in Ecuador.

ALGEMENE INFORMATIE

Marokko is een land met een boeiende geschiedenis en valt op door haar culturele rijkdom en legendarische gastvrijheid. Het ligt in het uiterste westen van de Arabische wereld, vandaar ook de Arabische naam Al-Maghreb (lett. Het Westen), maar ook de cultuur en de taal van de Imazighen (Berbers) worden door een groot deel van de bevolking in stand gehouden. Na een lange periode van Arabische dominantie en Arabisering vanuit de overheid, is er sinds de goedkeuring van een nieuwe grondwet in 2011 een belangrijke kentering ingezet. Het Tamazight (de taal van de Imazighen) is sindsdien erkend als een officiële taal naast het Arabisch. Toch bestaan er nog belangrijke sociale verschillen tussen de Arabischsprekende bevolking die zich vooral in de rijkere stedelijke gebieden aan de westkust concentreren en de Imazighen die meer in de bergachtige regio’s in het binnenland wonen.

Het land wordt de laatste jaren vaker bezocht door de studenten van het Vlaamse hoger onderwijs voor een buitenlandse stage of onderzoek. Dit is onder meer te danken aan haar ligging dichtbij het Europese continent, waardoor het relatief eenvoudig en goedkoop is om erheen te reizen. Daarnaast is het er veilig in vergelijking met enkele andere landen in Noord-Afrika, die de voorbije jaren geconfronteerd werden met sociale onrusten of interne conflicten. De Marokkaanse bevolking staat daarenboven gekend als gastvrij tegenover bezoekers en vooral in de steden wordt er door veel inwoners Frans gesproken, terwijl onder jongeren het gebruik van het Engels in opmars is.

Om je goed voor te bereiden op je verblijf is het belangrijk om een basiskennis te verwerven van de samenleving en om rekening te houden met de culturele gevoeligheden van het land. Via het menu links vind je snel de gewenste informatie terug over verschillende relevante thema’s. In de Library kan je steeds op zoek naar bijkomende artikels die je mogelijk ook interesseren.

» Hoofdstad: Rabat
»  Bevolking: 33.986.655 (2017)
» Oppervlakte: 446.550 km² (exclusief Westelijke Sahara)
» Munteenheid: Marokkaanse dirham (MAD)
» Taal: Arabisch, Tamazight
» Alfabetiseringsgraad: 69,43 % (2012)
» Reisdocumenten: paspoort geldig tot op de datum van de terugreis
» Vaccinaties: minimaal poliomyelitis, tetanus, difterie, kinkhoest, mazelen, hepatitis A
» Keuken: couscous (grafgemalen durumtarwe), tajine (stoofpot), bastilla (hartige gevulde taart), briwat (hartig bladerdeeggebakje), harira (soep), baghrir (pannenkoek), rghaif (pannenkoek), muntthee
» Fooien: Dragers luchthavens 10 dirham; Dragers hotels 5 dirham; Restaurants 10 %; Cafés 1 dirham/drankje; Toiletten 1 dirham; Parkeerwachters 10 dirham/dagdeel; Gidsen 100-150 dirham/dag.
» Stopcontacten: Types C, E – 220 V – 50 Hz

Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met algemene informatie over Marokko.

Links

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd op volgende thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

VLIR-UOS: overzicht van de samenwerking van VLIR-UOS en het Vlaamse hoger onderwijs met Marokko. Interessant zijn de achtergronddocumenten onderaan de pagina met o.m. de Gemeenschappelijke Contextanalyse (GCA) die in 2015 door de Belgische ngo’s voor ontwikkelingssamenwerking werd uitgewerkt.

Freedom of Thought Report: het Freedom of Thought Report wordt jaarlijks gepubliceerd door Humanists International, de wereldwijde koepel van vrijzinnige en humanistische organisaties. Het kijkt naar de rechten en de behandeling van niet-gelovigen in alle landen van de wereld en brengt de huidige situatie van de vrijheid van denken in kaart.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

De Marokkaanse economie kent de voorbije jaren een stabiele maar trage groei. Deze is nog in grote mate afhankelijk van de landbouw en de extractie van natuurlijke hulpbronnen, maar ook de industrie en de dienstensector kennen een voorzichtige vooruitgang. Aangezien Marokko voor haar energievoorziening sterk afhankelijk is van het buitenland, hebben schommelende energieprijzen een grote impact op de handelsbalans. Door een voorzichtig monetair beleid wordt de inflatie laag gehouden. Een van de prioriteiten is het verminderen van het overheidstekort tot 3 procent om zo de staatsschuld stabiel te houden op ca. 65 procent van het BBP.

In 2018 zagen we een stijgend tekort op de handelsbalans door de toenemende energieprijzen, hoewel ook de export toenam. Vooral de uitvoer van voertuigen en fosfaten kennen een sterke vooruitgang. Andere belangrijke inkomstenbronnen zijn het toerisme, de telecommunicatiesector en financiële transfers van diaspora in het buitenland. De directe buitenlandse investeringen kenden dan weer een opvallende terugval.

De landbouw heeft een belangrijk aandeel in de tewerkstelling en profiteert van de vruchtbare gronden en het overwegend gematigde mediterrane klimaat. Het land is in staat om in haar eigen voedselbehoefte te voorzien, maar exporteert o.m. ook citrusvruchten en groenten naar vooral Europa. Daarnaast is er ook een ontwikkelde wijnindustrie en neemt de productie van commerciële gewassen, zoals katoen, suikerriet, suikerbieten en zonnebloemen, toe. Een terugkerend risico voor de landbouw zijn de droogtes, die een verdere expansie van de sector bemoeilijken. Een ontwikkelde veeteelt focust zich op schapen en runderen, waarbij ook melkproducten aan belang toenemen. De bosbouw in Marokko concentreert zich vooral op de bossen in het Atlasgebergte die voor het benodigde hout zorgen en op de eucalyptusplantages. Eucalyptus wordt gebruikt voor de productie van houtskool, dat op het platteland nog veel gebruikt wordt voor het koken, en voor de papier- en cellulose-industrie. Ook kurk, gewonnen uit de talrijke kurkeikenbossen, is een waardevol exportproduct. De Canarische Stroom aan de Marokkaanse westkust bevat dan weer rijke visgronden.

De industrie speelt een steeds voornamere rol binnen de Marokkaanse economie en is nu verantwoordelijk voor ongeveer een zesde van het BBP.  De belangrijkste activiteiten zijn de verwerking van grondstoffen voor de export en de productie van consumptiegoederen voor de interne markt. Hoewel de industrie lange tijd werd aangestuurd door staatsinterventie, worden er sinds de jaren 1980 meer private investeringen aangemoedigd, ook uit het buitenland.

Meer dan een derde van de bevolking werkt in de landbouw en ongeveer een derde is actief in de mijnbouw, de industrie en de bouwnijverheid, terwijl de rest van de werkende bevolking tot de dienstensector wordt gerekend. Daarnaast bestaat echter ook een vrij grote informele economie van o.m. straatverkopers en huishoudelijk personeel. Het land wordt geplaagd door een hoge werkloosheid, die volgens officiële cijfers ongeveer een vijfde van de beroepsbevolking treft. De werkloosheidscijfers zijn opvallend hoog bij jongeren die een niet-technisch universitair diploma hebben behaald. Er bestaan verschillende vakbonden in het land waarvan de Union Marocaine du Travail (UMT) de grootste is.

Belangrijk is op te merken dat de Marokkaanse koninklijke familie ook een grote economische macht heeft via de holding Société Nationale d’Investissement (SNI), waar het een meerderheid van de aandelen in handen heeft. De banden met de koninklijke familie worden gebruikt om een monopolie uit te bouwen in diverse sectoren. Vanuit de makhzen (zie Politiek) wordt daarnaast een grote nadruk gelegd op grote prestigeprojecten, zoals de opening van een HST-lijn tussen Casablanca en Tanger in november 2018, terwijl volgens sommige lokale politici deze middelen beter aan sociale voorzieningen gespendeerd kunnen worden.

De sociale uitdagingen in het land zijn namelijk groot. Marokko stond in 2018 op de 123^ste plaats van de Human Development Index (HDI), waarmee het minder scoorde dan haar Noord-Afrikaans buurlanden. Veel scholen hebben onvoldoende materiaal en te veel leerlingen. Daarnaast dreigt er ook een gezondheidscrisis, aangezien het land slechts 1 dokter telt voor elke 1.600 inwoners.

LINKS

Landenfiche Marokko van de Wereldbank: fiche van de Wereldbank met cijfers en artikels over recente economische ontwikkelingen in het land.

Landenfiche Marokko van de Internation Labour Organization: fiche van de ILO met artikels over sociale en arbeidsrechten in het land.

GENDER EN SEKSUALITEIT

De samenleving in Marokko is traditioneel patriarchaal en gedomineerd door de mannelijke bevolking. In het verleden hadden vrouwen amper inspraak in huwelijken of echtscheidingen, terwijl mannen zonder hun inspraak tot 4 echtgenotes mochten hebben. In 2004 kwam hier verandering in door de hervorming van de Marokkaanse familiewet, de zogenaamde Moedawana. De aanpassingen hebben ervoor gezorgd dat vrouwen meer rechten genieten, zoals gedeelde verantwoordelijkheid over het gezin en de mogelijkheid om zelf een echtscheiding aan te vragen. Ook is de huwbare leeftijd voor vrouwen verhoogd van 15 naar 18 jaar en zijn er strenge voorwaarden verbonden aan polygynie. Rechtbanken kunnen wel uitzonderingen toestaan op bepaalde regels, wat nog vaak voorkomt bij huwelijken met minderjarige meisjes. Aangezien de familiewet compatibel wil zijn met de regels in de Koran, krijgen zonen ook nog altijd een dubbel zo groot deel van de erfenis als dochters.

In de praktijk zien we dus nog steeds een grote ongelijkheid, ook wanneer we kijken naar gezondheidszorg, onderwijs, sociaaleconomische positie en deelname aan politieke macht.

In het onderwijs zien we dat het verschil tussen meisjes en jongens die deelnemen aan het lager onderwijs nog relatief beperkt is met respectievelijk ca. 98,3 % en 98,6 %, maar in het secundair onderwijs is er een duidelijke kloof: 53,1 % van de meisjes zijn ingeschreven aan een middelbare school tegenover 59 % van de jongens. Vooral in de landelijke gebieden zien we een grote schooluitval die zich sterker doorzet bij meisjes dan bij jongens. Het verschil wordt weer kleiner wanneer we kijken naar het hoger onderwijs, waaraan 27,5 % vrouwen deelnemen en 28,7 % mannen. Een groot verschil zien we ook in de alfabetiseringsgraad van de Marokkaanse bevolking, met ongeveer drie vijfde van de vrouwen die geletterd zijn tegenover vier vijfde van de mannen.

Gezien de lagere scholingsgraad hebben vrouwen minder kansen op de arbeidsmarkt, terwijl in meer traditionele families verwacht wordt dat de vrouw in de eerste plaats voor het huishouden en de kinderen zorgt. Volgens het IMF (2017) is slechts een kwart van de Marokkaanse vrouwen actief in de formele economie, tegenover twee derde van de mannen.

Ook op politiek niveau zijn vrouwen slechts beperkt vertegenwoordigd. In de Kamer van Volksvertegenwoordigers, een van de twee kamers van het Marokkaanse parlement, is 10 % van de zetels expliciet voorbehouden voor vrouwen. In totaal is ruim 20 % van de parlementsleden vrouw. In de regering die in 2017 werd aangesteld is slechts 1 van de 20 ministerpost toegewezen aan een vrouw, terwijl er in de voorgaande regering nog 6 vrouwelijke ministers zetelden.

LGBT-personen in Marokko hebben weinig rechten en krijgen vaak te maken met discriminatie vanuit de overheid en de gemeenschap. Seksuele betrekking met mensen van hetzelfde geslacht zijn illegaal en kunnen bestraft worden. De organisaties die ijveren voor lgbt-rechten in het land, doen dit vaak vanuit het buitenland om vervolging te vermijden. Ook de bekendste homoseksuele Marokkaanse schrijvers, Abdellah Taïa en Rachid O., wonen en werken vooral in Frankrijk.

LINKS

Mijn vrijheid als vrouw in Marokko (MO*, 2014)

Erfrecht vrouwen heet hangijzer in Marokko (MO*, 2014)

ONDERWIJS

De Marokkaanse overheid spendeert ongeveer een vijfde van haar budget aan onderwijs. Een groot deel hiervan wordt geïnvesteerd in de bouw van scholen om de snelgroeiende bevolking bij te houden. Er is onderwijsplicht voor kinderen van 7 tot 13 jaar, maar vooral in de rurale gebieden zien we dat niet alle kinderen naar school gaan. Daarenboven is er een groot verschil in de scholingsgraad tussen jongens en meisjes (zie Gender). Om de ouders toch te overtuigen om hun kinderen naar school te sturen, heeft de overheid in de meer afgelegen gebieden het taysir programma in het leven geroepen. Dit stelt de ouders in staat om een vergoeding te ontvangen wanneer hun kinderen naar school gaan.

Het Marokkaanse onderwijssysteem staat onder leiding van het ministerie van Nationaal Onderwijs, maar wordt toenemend gedecentraliseerd door de overdracht van bevoegdheden naar het regionale niveau. Op deze manier moet het onderwijs beter aangepast worden aan de noden van de regio’s, waarbij zij tot 30 % van het curriculum zelf mogen invullen. Ook de budgetten kunnen op dat niveau beheerd worden. Uit economische overwegingen focussen meer recente hervormingen zich op de talenkennis, waarbij het Frans en het Engels aan belang toenemen. Dit is een belangrijke koerswijziging na decennia van Arabisering van het onderwijs. Het Tamazight, de taal van de Imazighen, wordt ondanks de erkenning als officiële taal nog steeds stiefmoederlijk behandeld.

Er zijn veel instellingen voor hoger onderwijs verspreid over het land. De grootste is de Université Mohammed V met zetel in Rabat en afdelingen in Casablanca en Fez. In Fez bevindt zich de Al-Karaouine universiteit, opgericht in 859 door de koopmansdochter Fatima El-Fihriya en algemeen beschouwd als de oudste instelling voor hoger onderwijs ter wereld. Niet ver van Fez, in het bergstadje Ifrane, bevindt zich de Engelstalige Al Akhawayn University. Ondanks investeringen in het hoger onderwijs is er een tekort aan personeel voor het toenemende aantal studenten. Dit brengt de kwaliteit van de opleidingen in het gedrang, terwijl het grote aantal afgestudeerden moeite heeft om een baan te vinden. De werkloosheidsgraad ligt in Marokko dan ook opvallend hoog bij gediplomeerde jongeren.

GEZONDHEIDSZORG

De laatste decennia is er dankzij toenemende overheidsuitgaven een opvallende vooruitgang op het vlak van gezondheid. Dit heeft o.m. geleid tot een toename van de leeftijdsverwachting (77,1 jaar in 2017) en het terugdringen van overdraagbare aandoeningen, zoals poliomyelitis, difterie, neonatale tetanus, mazelen, trachoom en malaria, dankzij intensieve vaccinatie- en ziektebestrijdingsprogramma’s. Tuberculose blijft echter een veelvoorkomend probleem in bepaalde regio’s. Niet-overdraagbare aandoeningen, zoals kanker, diabetes en hart- en vaatziekten, zijn op dit moment verantwoordelijk voor ongeveer drie vierde van de sterfgevallen in Marokko. Veelvoorkomende gezondheidsrisico’s zijn een verhoogde bloeddruk, obesitas en een te hoge bloedsuikerspiegel.

De voorbije decennia is de moeder- en kindersterfte in Marokko sterk afgenomen, met respectievelijk 78% en 65% in de periode 1990-2015. De prevalentie van hiv ligt met ca. 0,1 % (2017) laag en dit cijfer blijft stabiel. Daarenboven is antiretrovirale therapie goed toegankelijk voor zij die besmet zijn met het hiv-virus.

De grondwet van 2011 erkent het recht op gezondheidszorg, maar de groeiende bevolking stelt het land voor een uitdaging. De meeste gezondheidsfaciliteiten en klinieken zijn in private handen en bevinden zich vooral in de dichtbevolkte gebieden in het noordwesten langs de Atlantische kust. Het aantal artsen in de publieke sector ligt ook laag, met een huidige graad van 1 dokter per ca. 1.500 inwoners. We zien dan ook een grote ongelijkheid in de toegang tot medische zorgen, waarvan vooral de armere bevolking en de inwoners van het platteland het slachtoffer zijn. Om dit tegen te gaan worden pogingen ondernomen om het gezondheidssysteem te decentraliseren en om een gezondheidsverzekering toegankelijker te maken voor kwetsbare groepen.

Sinds recent wordt er ook meer geïnvesteerd in voorzieningen voor personen met een handicap, waaraan ook aandacht wordt besteed in de nieuwe grondwet.

Tips

» Zorg voor een goede reisbijstandsverzekering voor je vertrek.
» Kijk of je in orde bent met je tetanus-, difterie-, kinkhoest-, mazelen- en poliovaccinatie.
» Iedereen die naar Afrika reist, ongeacht de duur en de omstandigheden, moet tegen hepatitis A beschermd zijn.
» Overweeg in specifieke omstandigheden ook vaccinaties tegen buiktyfus, hepatitis B, meningitis en hondsdolheid.
» Neem een degelijke reisapotheek mee, inclusief medicatie tegen diarree en buikinfecties.
» Vermijd het drinken van kraantjeswater.
» Let op voor hoogteziekte in de hogere gebieden van het Atlasgebergte.
» Het is belangrijk om je altijd goed te beschermen bij seksuele relaties (let op: seks buiten het huwelijk is bij wet verboden in Marokko), om elk risico op hiv-besmetting of andere seksueel overdraagbare aandoeningen te vermijden.

LINK

Instituut voor Tropische Geneeskunde: fiche met extra informatie over gezondheidsrisico’s en vaccinaties voor een vertrek naar Marokko.

POLITIEKE ACHTERGROND

Het koninkrijk Marokko is een stabiele constitutionele monarchie in Noord-Afrika en staat als dusdanig in contrast met enkele andere landen in de regio die het voorbije decennium belangrijke omwentelingen hebben ondergaan ten gevolge van de Arabische lente. Ook in Marokko kreeg de Mouvement du 20 février (20 februari beweging) aanvankelijk voet aan de grond met enkele grote en soms gewelddadige manifestaties. Koning Mohammed VI wist de beweging echter de wind uit de zeilen te nemen door zelf het initiatief op te starten voor een beperkte hervorming van de grondwet en deze ter referendum voor te leggen aan de Marokkaanse bevolking. De nieuwe grondwet, goedgekeurd op 1 juli 2011, zorgde voor een duidelijkere taakverdeling binnen de uitvoerende en de rechterlijke macht, waarbij de koning een deel van zijn macht afstond, en voor een erkenning van het Tamazight als een officiële taal naast het Arabisch.

De nieuwe grondwet kan gezien worden als een culminatie van de voorzichtige hervormingen doorgevoerd door Mohammed VI sinds zijn aantreden in 1999. De opvallendste van deze hervormingen was de herziening in 2004 van de Marokkaanse familiewet, de Moedawana, die de juridische positie van vrouwen heeft versterkt. Marokko blijft echter een autoritair land waarbij de politieke en economische macht in de eerste plaats bij de koning en zijn vertrouwelingen, ook gekend als de makhzen, ligt. Portretten van de koning zijn prominent aanwezig in het straatbeeld en kritiek op diens persoon kan zwaar bestraft worden. Protesten zijn er de laatste jaren vooral in de noordelijke regio van de Rif, waar de bevolking een einde aan de economische achterstelling en de uitbouw van meer sociale voorzieningen wenst.

De positie van het koninkrijk in de internationale politiek wordt sterk bepaald door het vraagstuk van de Westelijke Sahara. Dit gebied, een voormalige Spaanse kolonie, is grotendeels onder controle van Marokko, maar de onafhankelijkheidsbeweging Frente Polisario ijvert voor het zelfbeschikkingsrecht van de Sahrawi. Nog voor de laatste Spaanse troepen de kolonie hadden verlaten, brak in 1975 een verbeten strijd los tussen enerzijds het Frente Polisario en anderzijds Marokko en Mauritanië. Om zijn eisen kracht bij te zetten, lanceerde de toenmalige koning Hassan II de Groene Mars waarbij ca. 350.000 Marokkanen het gebied binnentrokken. Een gebeurtenis die het binnenlandse gezag van de koning versterkte en nog steeds een rol speelt in het Marokkaanse nationale gevoel. Mauritanië heeft haar aanspraken op het gebied opgegeven, terwijl Marokko in 1991 een staakt-het-vuren heeft ondertekend. Hierin wordt bepaald dat de Sahrawi zich in een referendum kunnen uitspreken over onafhankelijkheid, maar de volksraadpleging heeft tot op heden nog niet plaatsgevonden.

Door het conflict zag Marokko zich lange tijd geïsoleerd in de regio, vooral vanwege de steun van Algerije aan het Frente Polisario en de erkenning van het Frente Polisario door de Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE). In 1984 stapte Marokko uit deze organisatie en in 1994 werd de grens tussen Marokko en Algerije gesloten. In januari 2017 werd Marokko wel opnieuw toegelaten tot de Afrikaanse Unie (AU), de opvolger van de OAE.

CULTUUR

De Marokkaanse cultuur is geworteld in zowel de Amazighische als de Arabische traditie. De oorspronkelijke inwoners van het huidige Marokko zijn de Imazighen, maar na de verovering door het kalifaat van de Omajjaden in de 7^de en 8^ste eeuw, vestigden ook Arabische groepen zich in de vlaktes in het westen van het land. Ondertussen zijn veel Imazighen, vooral in de noordwestelijke kustgebieden, gearabiseerd en hebben het Marokkaans Arabisch of Darija als moedertaal. De taal van de Imazighen is het Tamazight, dat net als de Semitische talen tot de Afro-Aziatische talenfamilie behoort. Het kent verschillende varianten en laat zich in Marokko van noord naar zuid in 3 belangrijke groepen verdelen: het Tarifit of Riffijns, het Midden-Atlas Tamazight en het Tashelhiyt.

De officiële religie in Marokko is de soennitische islam, meer bepaald de school van het malikisme, waartoe de meerderheid van de bevolking ook behoord. Belangrijke religieuze vieringen zijn de vastenmaand Ramadan en het offerfeest of Eid al-Adha. Op vrijdagmiddag gaan veel moslims naar de moskee voor het vrijdaggebed. De tweede religie in Marokko is het christendom, vooral beleden door immigranten uit Europa en Sub-Saharaans Afrika. Sinds het Verdrijvingsedict van 1492, dat joden in het katholieke Spanje dwong om zich te bekeren of te vertrekken, woonden er eeuwenlang veel joden in Marokko. Na de oprichting van Israël zijn de meesten vertrokken, maar de joodse wijken of mellahs in de steden herinneren nog aan hun talrijke aanwezigheid. Over het aantal niet-gelovigen en atheïsten bestaan weinig gegevens, aangezien het voor moslims verboden is om publiekelijk afstand te doen van hun geloof.

De Marokkaanse literatuur kwam op vanaf de vroege middeleeuwen en kende vertegenwoordigers als de filosoof Ibn Rushd (in het Westen ook gekend als Averroes), de ontdekkingsreiziger Ibn Battuta en de geschiedfilosoof Ibn Khaldun. Ook kent het land een rijke muzikale traditie, die haar oorsprong vindt in de Andalusische muziek. Een moderne populaire muziekstijl is de chaabi, ontstaan uit de straatmuziek, maar ook westerse muziek is populair bij een deel van de Marokkaanse jeugd. Marokko heeft een lange en rijke filmgeschiedenis, maar is vooral gekend als decor voor grote buitenlandse producties, zoals Lawrence of Arabia en Gladiator.

In de Marokkaanse keuken komen de kooktradities van Imazighen en Arabieren samen met verschillende mediterrane invloeden. Een typische schotel is de tajine, wat erop wijst dat het gerecht is bereid in een speciale aardewerken schotel. Zowel vlees- als visschotels kunnen in een tajine worden bereid en tegenwoordig vind je op toeristische locaties ook vegetarische varianten. Het nationale gerecht is couscous, gestoomde griesmeel, dat geserveerd wordt met groenten en typisch op vrijdagen wordt gegeten. Een ander traditioneel gerecht is bastilla, een met kip of vis gevuld gebak. Harira is een populaire maaltijdsoep die vooral bij het breken van de vasten tijdens de Ramadan wordt gegeten. Een belangrijk onderdeel van het sociale leven in Marokko is het drinken van muntthee, waarbij vaak zoete koekjes worden gegeten.

Veruit de meest populaire sport in Marokko is voetbal. De eerste divisie van de Marokkaanse voetbalcompetitie is gekend als de Botola en heeft als grootste teams Raja Casablanca en Wydad Casablanca, die beiden al meermaals de Afrikaanse Champions League wonnen. Het nationale mannenteam wist zich al 5 keer te plaatsen voor een Wereldkampioenschap voetbal, een laatste keer in 2018 toen het eindtoernooi in Rusland plaatsvond. Op de Olympische Spelen heeft Marokko vooral medailles behaald in de atletiek. De bekendste atleet is zonder twijfel de voormalige middellangeafstandsloper Hicham El Guerrouj, die op de Spelen van 2004 in Athene op zowel de 1.500 meter als de 5.000 meter het goud won.

GEOGRAFISCH OVERZICHT

Marokko is gelegen in het noordwesten van Afrika en grenst in het westen aan de Atlantische Oceaan en in het noorden aan de Middellandse Zee. De Straat van Gibraltar scheidt Marokko van het Spaanse vasteland, maar de door Spanje gecontroleerde exclaves Ceuta en Melilla hebben een landgrens met Marokko. In het oosten grenst Marokko aan Algerije (een grens die sinds 1994 gesloten is) en in het zuiden aan de Westelijke Sahara. Aangezien deze voormalige Spaanse kolonie grotendeels gecontroleerd wordt door Marokko, is de zuidgrens de facto deze met Mauritanië.

Met het Atlasgebergte in het centrum en het zuiden van het land en het Rifgebergte in het noorden is Marokko een overwegend bergachtig land. Deze gebieden worden vooral door Imazighen (Berbers) bewoond, terwijl de meeste inwoners van de vlakkere kustgebieden in het westen Arabischtalig zijn. Het zuidoostelijke deel van het land is deel van de Sahara en is als zandwoestijn dunbevolkt en economisch weinig relevant. In de Hoge Atlas bevindt zich de Toubkal (4.167 m), de hoogste bergtop van Noord-Afrika.

De Marokkaanse hoofdstad is Rabat en de grootste stad is Casablanca, ook wel aanzien als de economische hoofdstad vanwege de grote haven en de industriële bedrijvigheid. Andere belangrijke steden zijn Fez, Tanger, Marrakesh en Meknes.

De kustvlaktes in het noorden en het westen kennen een gematigd mediterraan klimaat, waarbij het ook in de zomer zelden te warm wordt dankzij de koude Canarische stroom. In het Rif- en Atlasgebergte zien we een meer vochtig klimaat, met vooral in de valleien veel neerslag. Op grote hoogte gaat dit over in een hooggebergteklimaat. In het zuiden en oosten tenslotte heersen een droog steppe- en woestijnklimaat, met lange en hete zomers.

LINK

Maps of the World: Marokko: website met kaarten van Marokko.

VEILIGHEID IN MAROKKO

Marokko staat gekend als een gastvrij en veilig land met relatief weinig criminaliteit. Toch is er een kans op gewelddadige overvallen, ook op buitenlanders. Het noorden van Marokko is bekend om de productie van en de handel in cannabis. Deze blijven echter illegaal en ook wie betrapt wordt op het bezit of de consumptie van drugs, hangt een zware straf boven het hoofd. Ook seksuele betrekkingen buiten het huwelijk en homoseksualiteit zijn strafbaar in Marokko.

De dreiging van terreur is reëel, te meer vanwege de terugkeer van jihadistische strijders uit landen als Syrië, Irak en Libië. De overheid neemt verregaande maatregelen om de risico’s op een aanslag tot een minimum te beperken, wat zich onder meer uit in de prominente aanwezigheid van de ordediensten in het straatbeeld en bij wegblokkades langs de invalswegen naar de voornaamste steden.

Sinds 2016 is er een toename van sociale protesten, vooral in de Rif in het noorden van het land. Daar ijvert een deel van de bevolking, die voornamelijk uit Imazighen bestaat, voor meer investeringen in o.m. onderwijs en gezondheidszorg. Deze protesten worden soms gewelddadig onderdrukt door de autoriteiten, waardoor het aan te raden is om weg te blijven van betogingen en samenscholingen.

Vanwege de gespannen verhoudingen met Algerije is de grens met dit buurland sinds geruime tijd gesloten. Het heeft dus geen zin en het is ook niet veilig om je naar deze grens te begeven. In de Westelijke Sahara, dat grotendeels onder Marokkaanse controle staat, gelden bijzondere veiligheidsvoorschriften. Het is belangrijk de instructies van de plaatselijke overheden nauwgezet op te volgen en niet af te wijken van de gemarkeerde wegen. Ook het fotograferen of filmen van gevoelige infrastructuur is strikt verboden.

Het is aan te raden om geen politieke discussies over de Westelijke Sahara aan te gaan met mensen die je niet goed kent, aangezien dit een aanhouding en zelfs uitwijzing tot gevolg kan hebben. Andere gevoelige onderwerpen zijn de koninklijke familie en de islam, die de officiële religie is in Marokko. Tijdens de ramadan is het vasten voor moslims verplicht en als niet-moslim onthoud je je best van het eten en drinken in het openbaar.

Tips

» Neem een kopie van je paspoort of andere reisdocumenten.
» Houd geen grote sommen geld, juwelen of dure objecten op zak.
» Houd ’s nachts steeds een kleine som bij de hand, zodat je bij betalingen je portefeuille niet moet bovenhalen.
» Begeef je ’s nachts niet alleen in verlaten wijken of verdachte zones.
» Haal geld enkel overdag af en wees aandachtig bij het verlaten van een bank of geldautomaat.
» Bied in geval van een overval geen weerstand.
» Laat bij het uitgaan je drankje nooit onbewaakt achter.
» Zoek geen demonstraties of grote menigtes op.
» Wees geduldig en werk mee bij controles door de ordediensten.
» Doe bij een uitstap in een afgelegen gebied steeds beroep op een officiële gids.
» Volg het advies van Marokkaanse collega’s en vrienden op.

Link

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken met een meer gedetailleerde beschrijving van de veiligheidsrisico’s, aanbevelingen voor reizen in het land en een mogelijkheid om zich te registreren tijdens je verblijf in Marokko.

ALGEMENE INFORMATIE

Bolivia is een boeiend land dat een bijzondere plaats inneemt in Zuid-Amerika aangezien de inheemse bevolking hier nog steeds een meerderheid vormt. Na de kolonisatie door de Spanjaarden in de 15^de eeuw is de minderheid aan inwoners van Europese afkomst echter zowel politiek als economisch dominant gebleven. Politiek is er in 2006 een ongeziene kentering ingezet met de verkiezing van Evo Morales, een voormalige vakbondsleider van de cocaverbouwende boeren, tot eerste inheemse president. Hij probeert tijdens zijn presidentschap een onafhankelijke linkse koers te varen, waarbij buitenlandse bedrijven zwaarder worden belast ten voordele van sociale hervormingen en armoedebestrijding.

Voor de studenten van het hoger onderwijs is Bolivia een van de favoriete bestemmingen voor een buitenlandse stage of onderzoek. Het heeft dan ook een rijke en diverse cultuur en is over het algemeen een veilig land om te wonen en te reizen. Toch blijft het belangrijk om je terdege voor te bereiden op je verblijf en rekening te houden met de culturele gevoeligheden van het land. Met behulp van verwijzingen naar boeiende en interessante webpagina’s, maar ook via artikels die je in onze Library vindt, willen we je verder op weg helpen.

» Hoofdstad: Sucre
» Bevolking: 11.138.234 (2017)
» Oppervlakte: 1.098.581 km²
» Munteenheid: Boliviaanse boliviano (BOB)
» Taal: Spaans, Quechua, Aymara, Guaraní en 33 andere inheemse talen
» Alfabetiseringsgraad: 95.7 % (2015)
» Reisdocumenten: minimaal 6 maanden geldig paspoort
» Vaccinaties: minimaal poliomyelitis, tetanus, difterie, kinkhoest, mazelen, hepatitis A, gele koorts
» Keuken: chicharrón (gefrituurd varkensvlees), arroz con queso, charque (gedroogd vlees), ají de Saice, fricasé (soep met vlees en aardappelen), salteñas / tucumanas (Boliviaanse empanadas), sopa de maní, silpancho (vleesschotel met rijst, frietjes, tomaat, ui en eieren), chicha (gefermenteerde maïsdrank).
» Fooien: Restaurants 10 %; Hotels 10 %; Chauffeurs $ 3/dag; Gidsen $ 5/dag.
» Stopcontacten: Types A, C – 115 / 230 V – 50 Hz

Hieronder vind je alvast enkele nuttige websites met algemene informatie over Bolivia.

Links

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken, met reisadvies georganiseerd op volgende thema’s: algemene veiligheid, vervoer, klimaat en rampen, gezondheid en hygiëne, lokale wetgeving en praktische informatie.

VLIR-UOS: overzicht van de samenwerking van VLIR-UOS en het Vlaamse hoger onderwijs met Bolivia. Interessant zijn de achtergronddocumenten onderaan de pagina met o.m. de Gemeenschappelijke Contextanalyse (GCA) die in 2015 door de Belgische ngo’s voor ontwikkelingssamenwerking werd uitgewerkt.

Freedom of Thought Report: het Freedom of Thought Report wordt jaarlijks gepubliceerd door Humanists International, de wereldwijde koepel van vrijzinnige en humanistische organisaties. Het kijkt naar de rechten en de behandeling van niet-gelovigen in alle landen van de wereld en heeft de bedoeling om de huidige situatie van de vrijheid van denken in kaart te brengen.

SOCIO-ECONOMISCHE ACHTERGROND

Bolivia is in de eerste plaats een exporterend land en steunt hiervoor sterk op de ontginning van grondstoffen. Sinds het aantreden van president Morales werd de ontginning van olie en gas voor een groot deel genationaliseerd. Dit heeft samen met de sterke economische groei van de voorbije jaren voor een verhoging van de overheidsinkomsten gezorgd. Aangezien er weinig wordt ingezet op een diversificatie van de economie, blijft deze grotendeels afhankelijk van ontginningsactiviteiten. Ook buitenlandse investeringen richten zich in de eerste plaats op nuttige grondstoffen.

Gezien de afhankelijkheid van de export en van de exploitatie van de natuurlijke hulpbronnen, wordt het economisch model van het land als weinig duurzaam beschouwd. De daling van de internationale prijzen voor bepaalde grondstoffen heeft een belangrijke invloed op de inkomsten van het land. De investeringen in grondstofontginning creëren slechts weinig bijkomende jobs en dan vooral voor personen met specifieke technische competenties. De ontginningsactiviteiten hebben daarenboven een negatieve impact op mens en milieu.

Ook de landbouw richt zich in de eerste plaats op de export, wat monocultuur in de hand werkt. De grootschalige landbouw bevindt zich grotendeels in de laagvlaktes rond Santa Cruz, waar sojabonen, tarwe, gerst, maïs, zonnebloemen, rijst, suikerriet en katoen worden verbouwd. De voedselproductie is vooral de verantwoordelijkheid van landbouwfamilies die deel uitmaken van de informele sector. Een ander belangrijk gewas is coca, dat zowel voor traditioneel gebruik als voor de illegale handel en productie van cocaïne wordt geteeld. De veeteelt is aan een opmars bezig in Bolivia, vooral voor de productie van zuivelproducten in de omgeving van Cochabamba.

De overheid investeert veel van haar inkomsten in infrastructuurprojecten, maar ook in sociale maatregelen en armoedebestrijding. Zo is er aandacht voor een betere toegang tot onderwijs en de strijd tegen analfabetisme en voor de aanwezigheid van voldoende basisvoorzieningen. In 2016 werd een Nationaal Economisch en Sociaal Ontwikkelingsplan (PDES) goedgekeurd voor de periode 2016-2020. Toch scoren o.a. de gezondheidszorg en het onderwijs nog steeds ondermaats. Dalende overheidsinkomsten kunnen daarenboven een hypotheek leggen op de sociale vooruitgang.

In de periode 2004-2014 viel de armoedegraad terug van ca. 60% tot ca. 40%, terwijl ook de ongelijkheid sterk afnam: het Gini-coëfficiënt zakte van 0,60 naar 0,47. Vooral de dalende vraag naar gas heeft ervoor gezorgd dat deze cijfers de laatste jaren eerder stabiel bleven en dat de economische groei is vertraagd.

LINKS

Landenfiche Bolivia van de Wereldbank: fiche van de Wereldbank met cijfers en artikels over recente economische ontwikkelingen in het land.

Landenfiche Bolivia van de International Labour Organization: fiche van de IAO met artikels over sociale en arbeidsrechten in het land.

Kinderen betrokken bij paranotenoogst in Bolivia (MO*, 2021)

GENDER EN SEKSUALITEIT

Hoewel de Boliviaanse grondwet gelijke rechten voor vrouwen en mannen garandeert, worden vrouwen op verschillende vlakken gediscrimineerd. Volgens het Human Development Report van het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) krijgen mannen een betere opleiding, betere gezondheidszorg en een beter loon naar werken dan vrouwen, terwijl vrouwen grotendeels verantwoordelijk blijven voor huishoudelijke taken. Daarenboven krijgen Boliviaanse vrouwen veel te maken met buitensporig machismo en met huishoudelijk geweld.

De participatie van vrouwen in de politiek is langzaam aan het groeien, maar vooral inheemse vrouwen hebben vooralsnog weinig invloed. Toch zien we een stijgend aantal vrouwelijke verkozenen in het Congres, onder meer omdat vrouwen en mannen elkaar moeten afwisselen op kieslijsten. Daarenboven streeft president Morales naar een genderevenwicht onder zijn ministers, waaronder ook inheemse vrouwen.

Ook in het onderwijs is er nog een weg af te leggen naar meer gelijkheid. Zo ligt het analfabetisme veel hoger bij het vrouwelijke deel van de bevolking, vooral in de landelijke gebieden. Toch worden er tal van initiatieven genomen om deze verschillen weg te werken, zoals gratis onderwijs voor iedereen en tweetalig onderwijs voor meisjes. Meer Boliviaanse vrouwen dan mannen spreken enkel een inheemse taal en zijn het Spaans, de dominante onderwijstaal, niet machtig.

De economische participatie van vrouwen neemt toe, maar wordt geremd door de traditionele genderrollen die nog sterk doorwegen. Vrouwen worden verwacht de huishoudelijke taken op zich te nemen, zonder veel inspraak te hebben in de aankopen binnen het huishouden. De inheemse vrouwen die wel aan het werk zijn, zijn vooral actief binnen de informele sector, bijvoorbeeld als straatverkopers.

Gendergeweld komt vaak voor in Bolivia, waarbij vrouwen meestal het slachtoffer zijn van geweld gepleegd door hun partner of andere familieleden. Slechts zelden komen dergelijke feiten ook voor in een rechtbank.

Een kloof zien we ook in de gezondheidszorg, onder meer in de cijfers van moedersterfte die in Bolivia bijzonder hoog liggen, vooral in landelijke gebieden waar hoofdzakelijk inheemse bevolkingsgroepen wonen. Ook hier zien we echter dat de situatie de laatste jaren is verbeterd.

De nieuwe grondwet van 2009 betekende een belangrijke stap vooruit voor LGBT-rechten in Bolivia, aangezien elke vorm van discriminatie op basis van je seksuele oriëntatie of genderidentiteit voortaan verboden is. In 2016 werd ook een wet op genderidentiteit goedgekeurd, die het voortaan mogelijk maakt om je gender ook officieel aan te passen. Seksuele betrekkingen tussen personen van hetzelfde geslacht zijn al langer legaal in het land. Ondanks de vrij progressieve wetgeving, bestaat er echter in de praktijk nog heel wat discriminatie tegenover de lgbt-gemeenschap, die ook gewelddadige vormen kan aannemen.

LINK

Eén vermoorde vrouw per dag in Bolivia (MO*, 2013)

ONDERWIJS

Het onderwijs in Bolivia wordt grotendeels publiek ingericht, aangezien ruim drie kwart van de schoolgaande jeugd naar openbare scholen gaat. Een minderheid van de leerlingen gaat naar een private school of naar een school die een gemengde financiering ontvangt (gewoonlijk van de overheid en van de rooms-katholieke kerk). De recente hervormingen van het onderwijs dringen de invloed van het katholicisme terug, aangezien deze een verdere dekolonisering van het onderwijs willen bewerkstelligen, en leggen een sterkere nadruk op technische competenties. Het onderwijs is voortaan een kinderrecht vanaf de geboorte, dus wordt er ook meer aandacht geschonken aan de opvang van kinderen jonger dan 6 jaar.

In het basisonderwijs zien we de laatste decennia een sterke vooruitgang, met meer kinderen die naar school blijven gaan en het wegwerken van het verschil tussen het aantal jongens en meisjes die op de schoolbanken zitten. Als onderdeel van de invoering van een intercultureel onderwijs, kunnen de inheemse volkeren steeds vaker in hun eigen taal de lessen volgen. Een struikelblok blijft dat veel talen vooral een orale traditie hebben, maar er wordt ook werk gemaakt van het vastleggen van een geschreven variant van deze talen.

Een vooruitgang is veel minder te merken in het secundair onderwijs, waar ook nog steeds een belangrijk genderkloof bestaat. De nadruk ligt op het versterken van de technische beroepsopleiding, maar de hervormingen op dit niveau verlopen traag.

De toegenomen investeringen in het hoger onderwijs worden onder meer gebruikt om studiebeurzen te financieren. Ondanks het feit dat de instellingen van het hoger onderwijs meer middelen krijgen dan voorheen, blijven er bezorgdheden over de kwaliteit van zowel het onderzoek als het onderwijs in de openbare universiteiten. De overheid spoort de instellingen aan om wetenschap, technologie en innovatie meer ten dienste te stellen van de lokale context, om het land in staat te stellen om haar natuurlijk hulpbronnen te beheren, onafhankelijk te worden in haar voedselvoorziening en de sociale ontwikkelingen te ondersteunen. Toch is er voorlopig geen duidelijk hervormingsplan zoals dit het geval is voor het basis- en het secundair onderwijs.

GEZONDHEIDSZORG

De gezondheidszorg in Bolivia heeft enkele belangrijke evoluties gekend sinds het aantreden van president Morales. Zo is in de grondwet vastgelegd dat gezondheid een recht is. Een nieuwe gezondheidswet werd door president Morales afgekondigd. De nieuwe wet reguleert de hervorming naar een gratis universeel gezondheidssysteem. Het budget voor gezondheidszorg is de voorbije jaren ook toegenomen (echter niet in percentage van het BBP), wat zich uit in een toename aan gezondheidscentra en -personeel. Ook wordt er meer rekening gehouden met de interculturele verschillen in het land en wordt de traditionele geneeskunde erkend en gevaloriseerd. Een speciaal fonds subsidieert pre- en postnatale controles voor zwangere vrouwen en kinderen tot de leeftijd van 2 jaar, waardoor de moeder- en kindersterfte zijn afgenomen. Ook het aantal gevallen van malaria en van ondervoeding lopen de voorbije jaren sterk terug.

Er blijven echter belangrijke uitdagingen om een degelijke gezondheidszorg toegankelijk te maken voor iedereen. Zo bevindt de meeste dienstverlening zich in de steden, terwijl de plattelandsbevolking onvoldoende wordt bereikt. Ook blijft een doktersbezoek voor een groot deel van de bevolking onbetaalbaar. De ambitieuze politiek om gezondheidszorg toegankelijk te maken voor iedereen is nog lang niet geïmplementeerd, aangezien de middelen en het nodige personeel ontbreken. Ook is er te weinig aandacht voor een aantal ziektes die op dit moment in opgang zijn, zoals niet-overdraagbare aandoeningen en HIV.

De overdraagbare aandoeningen blijven de voornaamste doodsoorzaak in Bolivia, vooral in de rurale en peri-urbane gebieden van de tropische regio. De overheid slaagt er niet in om een aantal ziekten onder controle te brengen, zoals dengue, hantavirus, hemorragische koorts, tuberculose, Leishmaniase en lepra. Ook seksueel overdraagbare aandoeningen, zoals HIV, komen meer voor, terwijl nog veel kinderen slachtoffer worden van diarree of luchtweginfecties.

Tips

» Zorg voor een goede reisbijstandsverzekering voor je vertrek.
» Neem een degelijke reisapotheek
» Iedereen die naar Latijns-Amerika reist, ongeacht de duur en de omstandigheden moet tegen hepatitis A beschermd zijn. Een update van polio, tetanus en difterie is sterk aangeraden.
» Inenting tegen gele koorts bij reizen naar het Amazonegebied.
» In het Amazonegebied in de departementen van Beni en Pando en in mindere mate in Santa Cruz is er risico op malaria. Bescherm je dus tegen muggen met een muggenrepellent met DEET. Gebruik ’s nachts een geïmpregneerd muggennet. In overleg met een arts is het ook nuttig om malariatabletten mee te nemen.
» De bescherming tegen muggen is ook belangrijk om dengue en Chikungunya te voorkomen.
» De ziekte van Chagas (of Amerikaanse trypanosomiase) wordt overgebracht door grote wantsen. In landelijke gebieden moet je steeds onder een muggennet slapen. Een insecticidenspray is nodig indien er dergelijke grote insecten in de kamer zitten en ‘s avonds kan een repellent aangebracht worden.
» Het zikavirus is aanwezig in Bolivia, waardoor het wordt afgeraden aan zwangere vrouwen of zij die zwanger proberen te geraken om naar het land te reizen.
» Bij een verblijf in hooggelegen gebieden (3.000 meter en meer), dien je op te letten voor hoogteziekte. De eerste dagen vermijd je best zware inspanningen en maaltijden, net als alcohol. Daarnaast drink je best veel water.
» Het drinken van kraantjeswater wordt afgeraden en ook het eten van voedsel aan straatkraampjes houdt risico’s in. Neem zeker medicatie mee tegen diarree en buikinfecties.
» Het is belangrijk om je altijd goed te beschermen bij seksuele relaties, om elk risico op hiv-besmetting of andere seksueel overdraagbare aandoeningen te vermijden.

LINK

Instituut voor Tropische Geneeskunde: fiche met extra informatie over gezondheidsrisico’s en vaccinaties voor een vertrek naar Bolivia.

POLITIEKE ACHTERGROND

In november 2019 werd Evo Morales na hevige protesten gedwongen om op te stappen als kersvers herverkozen president. Tijdens de voorgaande woelige verkiezingsperiode ontstond er ophef over de nipte overwinningsuitslag van de eerste verkiezingsronde. De voornaamste rivaal van Morales, centrum-kandidaat Carlos Mesa, strandde toen nipt op 10 procentpunten van Morales waardoor er net geen tweede verkiezingsronde moest georganiseerd worden. De vraag of Morales – de links georiënteerde president uit hetzelfde tijdperk als Chavez, Lula, Correa en Mujica – na drie ambtstermijnen aan de macht mocht blijven, overheerste het publieke debat.

De opstap en vlucht van Morales naar Mexico, bedaarde echter de gemoederen niet. Oude etnische tegenstellingen steken opnieuw de kop op tijdens verschillende protesten, vooral tussen de inheemse bevolking (de helft van de elf miljoen inwoners) en de oude elite van Europese afkomst. Burgers eisen dat de corruptie aan banden gelegd wordt. De Venezolaanse crisis maakt een grote indruk op de Bolivianen, tegelijk roert het in Ecuador (onder invloed van het IMF), branden de Amazonewouden (onder invloed van agro-multinationals) en heerst er een economische vete tussen de Verenigde Staten en China. Het verlangen naar stabiliteit en rust groeit.

De verkiezing van Evo Morales als eerste inheemse president van Bolivia in 2005 betekende een keerpunt in een land dat sinds de Spaanse kolonisatie gedomineerd werd door een elite van voornamelijk Europese afkomst. Hij hervormde het land tot een zogenaamde Plurinationale Staat en liet hiervoor bij referendum een nieuwe grondwet goedkeuren in 2009. Een van opvallende aanpassingen was de erkenning van 36 inheemse talen naast het Spaans als officiële talen.

Naast inheemse rechten werd ook ecologisme hoog op de agenda geplaatst en sprak president Morales zich meermaals uit tegen het neoliberale beleid van zijn voorgangers en tegen de afhankelijkheid van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Door de belastingen te verhogen voor de bedrijven die vooral actief zijn in de gasontginning, werden de sociale uitgaven verhoogd. Internationaal spreekt de regering zich uit tegen de in hun ogen imperiale houding van de Verenigde Staten en werden sterkere banden aangehaald met andere linkse regimes in het continent. Kritiek krijgt president Morales vaak voor zijn autoritaire stijl van regeren.

De uitvoerende macht in Bolivia wordt geleid door de president en zijn vicepresident, die traditioneel veel gezag heeft. Presidentiële verkiezingen vinden om de 5 jaar plaats. De rol van het Congres (officieel de Plurinationale Wetgevende Vergadering) wordt vaak beperkt tot die van debatkamer en het goedkeuren van de wetten die door de regering worden voorgesteld. De gerechtelijke macht wordt vaak gehinderd door inefficiëntie of corruptie. Hervormingen van het rechtssysteem in de laatste decennia proberen de bevoegdheden zo veel mogelijk te decentraliseren. In oktober 2011 werden voor het eerst verkiezingen gehouden om de leden van de nationale rechtbanken aan te stellen, een gevolg van de grondwetswijziging van 2009.

De officiële hoofdstad van Bolivia is Sucre, zoals opnieuw is bevestigd door de nieuwe grondwet. Ook het Hooggerechtshof bevindt zich hier, waardoor het de gerechtelijke hoofdstad is. De zetel van de regering, het Congres en het orgaan dat de verkiezingen organiseert (sinds 2009 erkend als een vierde macht in het land), bevinden zich echter in de stad La Paz, die vaak als de facto hoofdstad wordt aanzien.

Internationaal werkt Bolivia mee aan een betere regionale samenwerking tussen de Zuid-Amerikaanse landen. Zo lag het land in 1969 mee aan de basis van de Andesgemeenschap en werkt het mee aan de oprichting van de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties. Deze nieuwe politieke en economische unie moet de bestaande handelszones Andesgemeenschap en MERCOSUR vervangen en ijvert voor een verregaande politieke, sociale en economische integratie. Anderzijds kent Bolivia een getroebleerde relatie met haar buurland Chili, waaraan het na de zgn. Salpeteroorlog eind 19^de eeuw haar kustgebieden moest afstaan. Aangezien onderhandelingen nog niet tot een oplossing hebben geleid, probeert Bolivia nu bij het Internationaal Hooggerechtshof in Den Haag opnieuw de toegang tot de Stille Oceaan af te dwingen.

LINK

Inheemse bevolking strijdt om voorouderlijk land in Bolivia (MO*, 2019)

CULTUUR

De oprichting van de Plurinationale Staat in 2009 is een tegemoetkoming aan de grote etnische en culturele diversiteit in Bolivia. We kunnen hierin drie grote tradities onderscheiden. In de eerste plaats heb je de Quechua en de Aymara, die samen ruim de helft van de bevolking vertegenwoordigen en vooral in het gebergte en de hoogvlakte van de Andes wonen. Daarnaast heb je de Europese/Spaanse traditie die vanaf de vijftiende eeuw werd geïmporteerd door de kolonisatoren en sindsdien dominant is in het land. Pas met aantreden van Evo Morales als eerste inheems president zien we hierin een belangrijke verschuiving. Ten slotte heb je nog de vele kleine inheemse groepen in het Amazonegebied, wiens taal en cultuur in de nieuwe grondwet wordt erkend, maar die verder weinig invloed uitoefenen.

De meeste Bolivianen zijn katholiek en de rooms-katholieke kerk heeft dan ook een grote invloed in de samenleving. De laatste jaren maken echter ook protestantse bewegingen opgang in het land. De christelijke religies gaan gewoonlijk gepaard met precolumbiaanse rituelen en gebruiken, waarbij in bepaalde situaties ook lokale godheden worden aanbeden. Zo is voor de Boliviaanse mijnwerkers de goddelijke figuur Tío (Nonkel) heel belangrijk. De bijzondere aanbidding van de maagd Maria heeft daarnaast veel overeenkomsten met deze voor de precolumbiaanse godin Pachamama (Moeder Aarde).

De kunsten in Bolivia kennen een rijke literaire (vooral romans en kortverhalen) en populaire orale traditie. Daarnaast is het land gekend voor haar grafische kunsten en het veelvoud aan traditionele dansen. Deze zijn onder meer te bewonderen in de jaarlijkse parades voor carnaval, waarvan de bekendste plaatsvindt in Oruro, beschouwd als de folkloristische hoofdstad van Bolivia. In de regio’s van La Paz en Sucre is vooral de textielproductie wereldvermaard.

De Boliviaanse keuken wordt in de hooglanden gedomineerd door de aardappel, die in deze regio in tientallen variëteiten voorkomt. Daarnaast zijn ook andere knollen en granen (zoals oca, quinoa, gerst en rijst), maïs en peulvruchten populair. Enkele nationale specialiteiten zijn cavia en chicharrón (gefrituurd varkensvlees). Bij de maaltijd wordt vaak een saus van pikante pepers geserveerd (llajua). Een traditionele drank in de hooglanden is chicha of gefermenteerde maïsdrank, welke ook een belangrijke rol speelt in tal van rituelen.

De meest populaire sport in Bolivia is voetbal en het nationale team heeft tot nu toe drie keer deelgenomen aan het Wereldkampioenschap, een laatste keer in 1994. Voorlopig heeft het echter nog geen wedstrijd kunnen winnen op een eindtoernooi. Wel slaagde het er in 1963 in om de Copa América, het Zuid-Amerikaans voetbalkampioenschap, te winnen in eigen land.

GEOGRAFISCH OVERZICHT

Bolivia is centraal gelegen in Zuid-Amerika en wordt volledig omsloten door 5 landen: Peru, Brazilië, Paraguay, Argentinië en Chili. Sinds de verloren Salpeteroorlog met Chili eind 19^de eeuw beschikt het land niet langer over een kustlijn.

Het land kan landschappelijk in drie regio’s worden verdeeld. In het westen ligt het Andesgebergte met de Nevado Sajama (6.542 meter) als hoogste top. Ook de zogenaamde altiplano, de hoogvlakte van de Andes, maakt hier deel van uit. Het laagland in het oosten van het land is grotendeels Amazoneregenwoud en wordt doorkruist door grote rivieren als de Beni, de Mamore en de Guaporé. De Chaco in het zuidoosten is droger en bevat de Pilcomayorivier. Tussen de Andes en het laagland bevindt zich een vruchtbaar gebied met brede valleien waarvan de hoogte varieert van 1.000 tot 3.000 meter.

Het klimaat in Bolivia is net zo gevarieerd als haar landschappen. In het Andesgebergte heerst een koud en droog polair klimaat. De gemiddelde temperaturen liggen tussen 15 en 20 °C overdag, maar ’s nachts kan het afkoelen tot tegen het vriespunt. Het Amazoneregenwoud kent een tropisch klimaat met gemiddelde temperaturen van 30 °C en veel neerslag. De zogenaamde surazo, een frisse zuidenwind, kan voor korte periodes van verkoeling zorgen. In de Chaco heerst een droger subtropisch klimaat. De centraal gelegen valleien kennen een meer gematigd klimaat met veel neerslag, al hangen de temperaturen sterk af van de hoogte.

Het Titicacameer op de grens met Peru is het hoogste bevaarbare meer ter wereld. In het zuidwesten van Bolivia ligt de Salar de Uyuni, de op een na grootste zoutvlakte ter wereld.

LINK

>> Maps of the World: Bolivia (EN)

Website met kaarten van Bolivia.

LEES- EN KIJKTIPS

Check UCOS’ eigen library voor lees- en kijktips!

VEILIGHEID IN BOLIVIA

In het Bolivia komen, ten gevolge van sociale en politieke onrust, regelmatig protestdemonstraties, wegblokkades en stakingen voor. Deze acties kunnen onverwacht een gewelddadig karakter krijgen en er wordt ten zeerste afgeraden zich naar de blokkades te begeven, ze over te steken of te trachten ze te omzeilen. Stakingen en/of andere acties kunnen zich zeer snel ontwikkelen; laat je daarom lokaal goed informeren over mogelijke onrust, zodat je deze kan mijden.

De grote steden (La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Sucre, Potosí, Oruro) en de grenszone met Peru kennen relatief hoge criminaliteitscijfers. De toeristische wijken, evenals de grote en bescheidenere hotels, de toeristische winkelstraatjes en de verkeersstations zijn vaak het doelwit van criminelen. De laatste jaren zijn verkrachtingen van toeristen gemeld in Coroico, Sucre en La Paz. Het is voor vrouwen dan ook aangeraden om zich in de mate van het mogelijke ’s avonds en ’s nachts niet alleen te verplaatsen.

Soms wordt er melding gemaakt van ontvoeringen ‘s avonds en ‘s nachts door valse taxi’s, waarna de slachtoffers worden vastgehouden tot hun bank- en kredietkaarten zijn leeggehaald.

Tijdens trajecten met de bus is het nodig steeds voorzichtig te zijn met je spullen. Het is een geliefkoosd doelwit voor dieven, die er niet voor terugschrikken je persoonlijke eigendommen uit het bagageruim te halen. Wees dus extra alert tijdens stopplaatsen onderweg. Vertrouw ook geen personen die je zouden voorstellen om een taxi te delen om te vermijden de bus te nemen. Er werden verschillende diefstallen gesignaleerd waarbij deze methode gebruikt werd.

Zakkenrollers zijn een gangbaar fenomeen, zowel in La Paz als in de rest van het land. Ze verplaatsen zich dikwijls in kleinere groepjes van 3 à 4 personen en trachten hun slachtoffers af te leiden waarna ze hen, onder voorwendsel van hulp te willen bieden, bestelen.

Een andere strategie die door de criminele bendes gebruikt wordt om hun slachtoffers te beroven, is zich voor te doen als agenten (al dan niet in burger) van de brigade tegen verdovende middelen. Soms nodigen dergelijke valse politiemensen toeristen uit plaats te nemen in een taxi of een privévoertuig en niet in een officiële politieauto om zogezegd naar het commissariaat te gaan.

Ook skimming komt voor, het scannen van bankgegevens tijdens het afhalen van geld aan geldautomaten. Het blijft voorlopig een beperkte vorm van misdaad.

Tips

» Neem een kopie van je paspoort of andere reisdocumenten.
» Houd geen grote sommen geld, juwelen of dure objecten op zak.
» Houd ’s nachts steeds een kleine som bij de hand, zodat je bij betalingen je portefeuille niet moet bovenhalen.
» Haal geld enkel overdag af en wees aandachtig bij het verlaten van een bank of geldautomaat.
» Bied in geval van een overval geen weerstand.
» Laat bij het uitgaan je drankje nooit onbewaakt achter.
» Vermijd verlaten buurten en verdachte zones.
» Zoek geen demonstraties of grote menigtes op.
» Volg het advies van Boliviaanse collega’s en vrienden op.

Link

Reisadvies FOD Buitenlandse Zaken: website van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken met een meer gedetailleerde beschrijving van de veiligheidsrisico’s, aanbevelingen voor reizen in het land en een mogelijkheid om zich te registreren tijdens je verblijf in Bolivia.